Według danych soboru biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (PAKP), ponad 90 proc. prawosławnych parafii w kraju stosuje w życiu religijnym właśnie kalendarz juliański. Dzieje się tak zwłaszcza we wschodniej części Polski, w tym w województwie podlaskim, gdzie są największe w kraju skupiska prawosławnych.
Rodziny, które świętują Boże Narodzenie w tym terminie, we wtorek miały Wigilię. Postny posiłek zaczynał się od modlitwy i dzielenia prosforą – chlebem liturgicznym używanym w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii.
Potem wielu prawosławnych udało się do cerkwi na nocne, kilkugodzinne uroczystości religijne. Zależnie od lokalnej tradycji, najczęściej rozpoczynały się one o godz. 22, o północy lub dwie godziny później. W Katedrze Św. Mikołaja w Białymstoku przewodniczył im ordynariusz prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej abp Jakub.
- Nasze czasy są pełne próżności, niepokoju i duchowego upadku ludzkości; prawosławni chrześcijanie stają przed wieloma wyzwaniami - pisze sobór biskupów polskiej Cerkwi w orędziu z okazji świąt Bożego Narodzenia. - Musimy dziś przeciwstawić się złu całą mocą ducha i umysłu i (...) zło dobrem zwyciężać - zaapelowali do wiernych i duchowieństwa.
Własne okolicznościowe orędzia skierowali do wiernych również biskupi - ordynariusze prawosławnych diecezji. Abp Jakub, ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej podkreślił, że jeśli świąteczne tradycje stają się celem samym w sobie, przesłaniają to co najważniejsze, czyli duchowe przeżywanie Bożego Narodzenia. Zwrócił przy tym uwagę na znaczenie właściwego przygotowania się do tych świąt, w tym na post w okresie poprzedzającym Boże Narodzenie i na modlitwę, w tym modlitwę wspólnoty, czyli udział w nabożeństwach. Zaapelował też o pomoc potrzebującym.
Życzenia z okazji świąt Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego złożyli prawosławnym i wiernym innych Kościołów wschodnich m.in. prezydent Karol Nawrocki z małżonką. W województwie podlaskim zrobili to przedstawiciele regionalnych i lokalnych władz: wojewoda, zarząd województwa wraz z przewodniczącym sejmiku i prezydent Białegostoku.
Prawosławie jest drugim, co do liczby wiernych, wyznaniem w Polsce. Hierarchowie PAKP tę liczbę szacują na 450-500 tys. W Narodowym Spisie Powszechnym przeprowadzonym w 2021 roku przynależność do Kościoła prawosławnego w Polsce zadeklarowało (pytanie o wyznanie było dobrowolne, można było odmówić na nie odpowiedzi) niecałe 151,7 tys. osób.
Staroobrzędowcy, który również według kalendarza juliańskiego obchodzą Boże Narodzenie, to jedna z najmniejszych w kraju grup religijnych, której liczebność szacowana jest na 1-2 tys. osób. Największe ich skupiska są na Suwalszczyźnie.
Boże Narodzenie według kalendarza juliańskiego obchodzili do niedawna też grekokatolicy w Polsce. Od 2023 roku - decyzją hierarchów tego Kościoła - formalnie używa on w życiu liturgicznym kalendarza gregoriańskiego i obchodził święta w tym samym terminie, co Kościół katolicki. (PAP)
