Joanna Trzos
Przepisy ustawy Clean Slate Act, podpisanej 16 stycznia przez gubernatora JB Pritzkera, nakładają obowiązek automatycznego usuwania z rejestrów karnych kwalifikujących się wyroków co sześć miesięcy.
Z ustawy wyłączono m.in. wyroki za przemoc seksualną wobec nieletnich, jazdę pod wpływem alkoholu, niebezpieczną jazdę, znęcanie się nad zwierzętami oraz poważne przestępstwa z użyciem przemocy, w tym takie, które wymagają rejestracji jako przestępca seksualny.
„Nie dodajemy żadnych przestępstw, które obecnie nie mogą być usunięte na wniosek – po prostu automatyzujemy proces” – mówił senator Elgie Sims Jr., sponsor ustawy.
Organy ścigania, sądy i inne odpowiednie instytucje będą nadal miały dostęp do utajnionych akt sądowych, natomiast publiczne i prywatne podmioty zajmujące się sprawdzaniem przeszłości kryminalnej – nie. Automatyczne ukrywanie będzie dotyczyć zarówno wyroków, jak i zarzutów oddalonych, unieważnionych lub zatrzymań.
Zwolennicy ustawy podkreślają, że pozwoli ona mieszkańcom Illinois na „drugą szansę”, dając nowe możliwości pracy, udziału w wyborach i uzyskania mieszkania. Choć poprawka do Illinois Human Rights Act z 2021 r. zabrania pracodawcom dyskryminacji ze względu na wyroki, wielu skazanych wciąż napotyka problemy z zatrudnieniem z powodu swojej przeszłości kryminalnej.
Clean Slate Initiative – dwupartyjna organizacja wspierająca w całym kraju wprowadzenie prawa do automatycznego ukrywania wyroków – szacuje, że takie przepisy mogą corocznie przywrócić 4,7 miliarda dolarów utraconych zarobków do gospodarki stanu Illinois. Podobne przepisy obowiązują już w dwunastu innych stanach oraz w Dystrykcie Kolumbii.
Obecny proces usuwania wyroków kryminalnych wymaga zebrania informacji o sprawie, wypełnienia formularzy (część dostępna online) i złożenia wniosku w sądzie powiatu, w którym prowadzono postępowanie. Zwykle pobierana jest opłata, a prokurator i policja mają 60 dni na zgłoszenie sprzeciwu. W niektórych powiatach konieczna jest osobista wizyta w sądzie, podczas gdy w Cook County sprawy są rozpatrywane administracyjnie.
Od 1 stycznia 2029 r. Policja Stanowa Illinois będzie co kwartał informować sekretarzy sądów okręgowych o sprawach podlegających ustawie Clean Slate. Sądy będą miały 90 dni od otrzymania zawiadomienia od policji stanowej na elektroniczne utajnienie tych akt.
Proces obejmie sprawy z lat 1970–2028 i zostanie przeprowadzony w trzech etapach. Ostatnia fala ma zostać zakończona do 1 stycznia 2034 roku.
Joanna Trzos
[email protected]
