Vance ogłosił inicjatywę podczas zwołanego w Waszyngtonie spotkania ministrów spraw zagranicznych kilkudziesięciu państw, w tym Polski. Jak tłumaczył wiceprezydent, celem ustanowienia bloku handlowego jest zagwarantowanie minimalnej ceny minerałów krytycznych. Ma to dać firmom większą pewność, że ich inwestycje w wydobycie zasobów będzie opłacalne.
Jak zaznaczył, w przeszłości wiele projektów dotyczących minerałów krytycznych było porzucanych ze względu na zalew surowców o zaniżonych cenach. Choć ani Vance, ani sekretarz stanu Marco Rubio nie wymienili z Chin z nazwy, inicjatywa ma na celu przeciwstawienie się dominacji tego kraju nad rynkiem wydobywania i przetwarzania minerałów, na których opiera się światowa gospodarka.
- Chcemy utworzyć blok handlowy między sojusznikami i partnerami, który zagwarantuje Amerykanom dostęp do amerykańskiej potęgi przemysłowej, a jednocześnie zwiększy produkcję w całej strefie - podsumował Vance. - Administracja Donalda Trumpa proponuje konkretny mechanizm, mający na celu przywrócenie globalnego rynku minerałów krytycznych do zdrowszego i bardziej konkurencyjnego stanu – preferencyjną strefę handlu minerałami krytycznymi, chronioną przed zakłóceniami zewnętrznymi poprzez egzekwowalne ceny minimalne - dodał.
Wiceprezydent zaznaczył, że mechanizm ma być utrzymywany za pomocą ceł.
Proponowane przez USA porozumienie jest rozwinięciem wcześniejszych inicjatyw, lecz jest pierwszą otwartą propozycją zagwarantowania cen minimalnych surowców. Jest to m.in. reakcja na ogłoszone przez Chiny w ub.r. kontrole eksportu szeregu metali ziem rzadkich i zapowiedź wstrzymania ich eksportu dla zagranicznych firm zbrojeniowych. Zapowiedź ChRL - zawieszona po porozumieniu handlowym z USA - wywołała duże poruszenie i obawy o wykorzystanie przez Chiny swojej dominującej pozycji w celach geopolitycznych.
Na ten aspekt - nie wymieniając Chin - uwagę zwrócił sekretarz stanu USA Marco Rubio podczas konferencji prasowej na waszyngtońskim forum. Powiedział też, że w zebraniu udział wzięło 55 krajów odpowiedzialnych za 2/3 światowego PKB, z czego „wiele” zgodziło się na podpisanie porozumienia.
W poniedziałek prezydent USA Donald Trump podpisał rozporządzenie na temat utworzenia strategicznej rezerwy minerałów krytycznych, Project Vault. USA mają zainwestować w nią 10 mld dolarów.
Z Waszyngtonu Oskar Górzyński (PAP)
