Elżbieta Baumgartner
Edukacja: amerykańskie marzenia na europejskich uczelniach
Dla wielu polskich rodziców w USA największym wyzwaniem jest koszt edukacji wyższej. Czesne na amerykańskich uczelniach medycznych czy prawniczych potrafi zadłużyć młodego człowieka na dekady. Tu właśnie objawia się jedna z największych korzyści z bycia w UE: dostęp do europejskiego szkolnictwa wyższego.
Dzieci urodzone w USA, posiadające polski paszport, są traktowane na terenie całej Unii Europejskiej jak obywatele państw członkowskich. Oznacza to, że mogą studiować w Polsce, Niemczech, Francji czy Danii na takich samych zasadach jak ich rówieśnicy z Warszawy czy Berlina.
Przykład studiów medycznych: Podczas gdy rok studiów medycznych w USA to koszt rzędu $45,000 – $70,000, studia medyczne w Polsce (prowadzone w języku polskim) są dla obywateli Polski przeważnie bezpłatne. Nawet wybierając renomowane programy anglojęzyczne na polskich akademiach medycznych, koszty stanowią ułamek stawek amerykańskich. To sprawia, że polski paszport staje się „stypendium” wartym setki tysięcy dolarów, otwierającym drzwi do dyplomu uznawanego na całym świecie.
Bezpieczeństwo majątkowe i emerytalne
Członkostwo w UE spowodowało standaryzację przepisów, co ma kluczowe znaczenie dla Polaków posiadających majątek w ojczyźnie. Dziedziczenie nieruchomości w umiejscowionych w Polsce przez osoby mieszkające na stałe w USA stało się znacznie prostsze dzięki unijnym rozporządzeniom spadkowym. Harmonizacja przepisów sprawia, że polski i amerykański adwokat operują w systemie, który jest przewidywalny i bezpieczny.
Co więcej, integracja Polski z systemami zachodnimi ułatwiła koordynację świadczeń socjalnych. Choć dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a USA (Totalization Agreement) jest kluczowa dla uprawnień emerytalnych, to przynależność Polski do UE wymusiła na polskim ZUS-ie nowoczesne standardy obsługi klienta i cyfryzację. Polonus może dziś sprawdzić swój stan konta emerytalnego przez Internet, a standardy ochrony danych osobowych (RODO), narzucone przez UE, gwarantują mu, że jego wrażliwe informacje finansowe są chronione lepiej niż w wielu innych częściach świata.
Zdrowie i mobilność: europejska opieka medyczna
Kolejnym filarem bezpieczeństwa jest dostęp do systemów ochrony zdrowia w Europie. Amerykański system ubezpieczeń, mimo swojej wysokiej jakości, jest niezwykle kosztowny i często powiązany z aktualnym zatrudnieniem. Polonus z polskim paszportem, przebywający na starym kontynencie, ma prawo do korzystania z opieki medycznej na zasadach obowiązujących w danym kraju.
Posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) pozwala Polakom (również tym z USA) na bezpieczne podróżowanie i czasowe przebywanie w dowolnym kraju UE z gwarancją pomocy medycznej w nagłych wypadkach. Dla emerytów planujących spędzać część roku w Polsce lub Hiszpanii, unijne regulacje o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego są gwarantem, że ich potrzeby zdrowotne zostaną zaspokojone bez ryzyka finansowej ruiny.
Inwestycje bez barier: nieruchomości i kapitał
Przed 2004 rokiem zakup nieruchomości w Polsce przez osoby na stałe mieszkające w USA był obarczony wieloma uciążliwymi procedurami. Dziś, dzięki jednolitemu rynkowi, Polonus z amerykańskim paszportem i polskim obywatelstwem operuje wewnątrz jednego z najbezpieczniejszych systemów prawnych świata.
Łatwość inwestowania: Polacy w USA mogą swobodnie nabywać domy, mieszkania i ziemię w Polsce oraz w dowolnym kraju UE – od apartamentów na słonecznym wybrzeżu Portugalii po kamienice w Krakowie.
Brak zezwoleń: Jako obywatel UE, Polak z USA nie potrzebuje specjalnych zezwoleń ministerstw na zakup czy sprzedaż nieruchomości (z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi ziemi rolnej), co drastycznie skraca i upraszcza proces inwestycyjny.
Swoboda osiedlania się i pracy: świat bez granic
Być może najważniejszą korzyścią jest prawo do swobodnego przemieszczania się i podejmowania pracy. Amerykańskie dzieci z polskim paszportem nie są ograniczone tylko do rynku pracy w USA. Po ukończeniu studiów mogą bez żadnych wiz, pozwoleń na pracę czy ograniczeń czasowych podjąć zatrudnienie w finansowym sercu Frankfurtu, w firmach technologicznych w Sztokholmie czy w biurach projektowych w Mediolanie.
Ta mobilność zawodowa daje polonijnej młodzieży unikalną przewagę konkurencyjną. Mogą oni wybierać najlepsze oferty pracy z dwóch ogromnych rynków: amerykańskiego i europejskiego. W razie recesji w USA, Europa stoi przed nimi otworem – i na odwrót.
Podsumowanie
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej 22 lata temu nie tylko zmieniło krajobraz nad Wisłą, ale także nadało nową definicję bycia Polakiem w Ameryce. Dziś polskość w USA to nie tylko tradycja i język, ale przede wszystkim potężny zestaw przywilejów.
Dla polskiej rodziny w USA polski paszport to „polisa ubezpieczeniowa” na życie, bilet do darmowej edukacji dla dzieci, prawo do pracy w 27 krajach i możliwość bezpiecznego budowania majątku na starym kontynencie. W rocznicę akcesji warto więc pamiętać, że gwiazdki na polskim paszporcie to dla Polonii realny kapitał, który z każdym rokiem zyskuje na wartości. To wolność, której nie da się przeliczyć na dolary, a która definiuje nowoczesne, globalne pokolenie Polaków.
