Wydarzenie tradycyjnie odbywa się w pierwszy weekend maja w centrum Chicago. W ostatnich latach patriotyczny pochód przechodzi po Columbus Drive, choć na przestrzeni lat wypróbowywano różne trasy.
Pierwsze uroczystości zostały zainicjowane przez Związek Narodowy Polski (Polish National Alliance, PNA) w 1891 r., z okazji setnej rocznicy uchwalenia konstytucji. Początkowo tłum rodaków zbierał się pod kościołem pod wezwaniem św. Stanisława Kostki, w dzielnicy określanej jako Polish Downtown (rejon skrzyżowania ulic Division, Ashland i Milwaukee). Ówczesne obchody miały formę przejazdów bryczek udekorowanych flagami oraz pochodów, podczas których wygłaszano patriotyczne przemówienia przeciwko zaborcom. Wydarzenia, choć patriotyczne, w dużej mierze miały charakter kościelny. W świątyniach organizowano specjalne msze święte i akademie.
Gdy w 1904 w Parku Humboldta odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki, tam przeniosły się obchody rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pod pomnikiem Naczelnika zaczęły się zbierać dziesiątki tysięcy członków polskiej społeczności. Park stał się sercem starej polskiej dzielnicy, a przemarsze rodaków wpisały się na długie lata w historię miasta.
Po II wojnie światowej, kiedy w Polsce władzę przejęli komuniści, parada stała się formą manifestacji przeciwko totalitaryzmowi. W 1974 r. została przeniesiona do śródmieścia Chicago – najpierw przechodziła po Dearborn Avenue, a później po Columbus Drive w Grant Parku, gdzie odbywa się do dziś. W 1978 r. Pomnik Kościuszki został przeniesiony na nabrzeże jeziora Michigan przy Planetarium Adlera – dziś to Solidarity Drive. W ramach uroczystości związanych z paradą co roku składane są tam kwiaty z udziałem polonijnych osobistości i delegacji z Polski.
Od 1991 roku organizatorem parady jest Związek Klubów Polskich (Alliance of Polish Clubs), a przemarsze mają swoje stałe miejsce w prestiżowym punkcie miasta, na Columbus Drive, z trybuną honorową naprzeciw Fontanny Buckinghama. Każdego roku paradę prowadzi Wielki Marszałek, a w pochodzie biorą udział dziesiątki grup i organizacji polonijnych, szkół sobotnich z Chicago i okolic, biznesów i instytucji, także amerykańskich, orkiestr, weteranów itp. Tradycyjnie wybierana jest również Królowa Parady.
Gośćmi uroczystości trzeciomajowych na przestrzeni dekad byli najwięksi politycy polscy i amerykańscy. Zawsze obecni są najważniejsi lokalni liderzy, dygnitarze oraz władze kościelne. W ostatnich latach coraz liczniej do parady dołączają goście z Polski. Nie brakuje gości z przyległych stanów, Indiana i Wisconsin oraz Michigan. Według organizatorów, w ubiegłym roku liczba grup marszowych wyniosła ponad 130.
Rekordowym – jeśli chodzi o frekwencję – przemarszem była prawdopodobnie parada z 2000 r., gdy ze względu na przebudowę ulicy Dearborn uroczystości rocznicowe przeniesiono na ulicę Milwaukee. Według policji i mediów tłum zgromadzony wówczas na ulicy i chodnikach, na odcinku od Bryn Mawr do Devon, mógł liczyć 300 tysięcy osób. Względy prestiżowe oraz protesty mieszkańców i właścicieli sklepów spowodowały powrót parady do centrum Chicago.
Parada z okazji Dnia Konstytucji 3 Maja w Chicago uznawana jest za największą polską paradę poza granicami kraju. Organizacja parady to miesiące wytężonej pracy, w którą zaangażowane są dziesiątki osób i podmiotów. Nad całokształtem czuwa Komitet Parady Dnia Konstytucji 3 Maja z zarządem w składzie: prezes ZKP, dr Łucja Mirowska-Kopeć – przewodnicząca, Michelangelo J. Siracki – wiceprzewodniczący i honorowy prezes ZKP Jan Kopeć – koordynator parady.
(red.)
