Dariusz Lachowski
Gdy goście wjeżdżali na teren „Place de la Musique” — bo tak właściciele ochrzcili swoje niezwykłe królestwo — czas zwalniał do tempa, które dziś jest rzadkością. Latarnie rzucały złote światło na zabytkowe fasady pawilonów, a z głębi historycznego ogrodu dobiegały dźwięki, których nie sposób wygenerować żadnym algorytmem: muzyka żywa, grana przez ludzi, dla ludzi. Tak właśnie Paderewski Symphony Orchestra (PaSO) zorganizowała swój pierwszy wielki wieczór charytatywny sezonu 2026 — wieczór, który okazał się nie tylko zbiórką funduszy, lecz przede wszystkim symbolicznym początkiem nowego rozdziału w historii orkiestry.
Wydarzenie przyniosło chwilę, której nikt z obecnych nie zapomni prędko. Na scenie muzycznej sali posiadłości Sanfilippo nastąpiło oficjalne przekazanie sterów Paderewski Symphony Orchestra. Arie Zweig — założyciel i wieloletni Prezes Zarządu PaSO, jeden z najbardziej rozpoznawalnych filantropów chicagowskiego środowiska polonijnego i żydowskiego — przekazał funkcję prezesa Adamowi Kamieniakowi. Obaj panowie podali sobie ręce przed zebranymi gośćmi.
Gest prosty, a jakże wymowny. Taki uścisk to nie tylko protokół — to ciągłość. To coś, co w świecie, gdzie instytucje kulturalne walczą o przetrwanie, ma wagę symboliczną nie do przecenienia. W tej jednej chwili zamknęło się blisko trzydzieści lat historii i otworzyło coś zupełnie nowego. Zgromadzeni nagrodzili obydwu mężczyzn długimi brawami.
Sala muzyczna posiadłości Sanfilippo wypełniła się tego wieczoru ludźmi, którym kultura polska nie jest obca ani obojętna. Wśród gości znaleźli się Członkowie Zarządu Paderewski Symphony Orchestra oraz liczni przedstawiciele chicagowskich organizacji polonijnych — świadectwo tego, jak szerokie kręgi zatoczyła misja PaSO przez niemal trzy dekady.
Szczególnym gościem była Regina Jurkowska — konsul Generalna Rzeczypospolitej Polskiej w Chicago — która przybyła w towarzystwie wicekonsula Oskara Grądziela. Obecność przedstawicieli polskiego rządu nadała wieczorowi wymiar nie tylko kulturalny, lecz i dyplomatyczny, potwierdzając, że PaSO zajmuje ważne miejsce w polsko-amerykańskiej wymianie kulturalnej.
W gronie organizatorów i gości zasiadali również Barbara Bilszta Niewrzoł — współzałożycielka oraz dyrektor generalna i artystyczna PaSO — oraz Wojciech Niewrzoł, dyrektor muzyczny i dyrygent orkiestry.
Część oficjalną wieczoru — rozgrywającą się w cieniu przepięknych organów Wurlitzera, przy dźwiękach muzyki w wykonaniu uczniów Akademii Muzyki PaSO — poprowadzili wspólnie Barbara Bilszta Niewrzoł oraz Zbigniew Banaś, ceniony krytyk filmowy, wykładowca Loyola University Chicago, członek Chicago Film Critics Association, znany czytelnikom „Dziennika Związkowego”.
Posiadłość Sanfilippo „Place de la Musique” to prywatna rezydencja w Barrington Hills, kolekcja cudów muzycznych gromadzonych przez lata przez Jaspera i Marian Sanfilippo. Na co dzień niedostępna dla ogółu publiczności, otwiera podwoje jedynie przy wyjątkowych okazjach — a taką okazją był wieczór PaSO.
Sercem rezydencji jest Wurlitzer Theater Pipe Organ (Opus 1571) — instrument powszechnie uznawany za jeden z największych i najbardziej wszechstronnych organów teatralnych na świecie. Zbudowany pierwotnie w 1927 roku dla Riviera Theatre w Omaha, w stanie Nebraska, liczy dziś blisko 8000 piszczałek w około 80 rejestrach. Konsola instrumentu osadzona jest na ruchomej windzie, pozwalającej wykonawcy przemieszczać się między poziomami sali — spektakl sam w sobie.
W osobnym pawilonie „Eden’s Palais” czekał drugi klejnot kolekcji: w pełni sprawna, odrestaurowana europejska karuzela salonowa z 1890 roku. Na jej platformach ze starannie rzeźbionego drewna, przy dźwiękach dawnej muzyki mechanicznej, goście gali zakończyli wieczór przejażdżką — chwilą, którą pewien dziennikarz magazynu „Forbes” porównał do jazdy w „układzie słonecznym z drewna”.
Program wieczoru trwał od godziny 16:30 do 23:00 i obejmował recital organowy, zwiedzanie kolekcji antycznych instrumentów i automatów dźwiękowych, pokaz mody oraz wspomnianą przejażdżkę karuzelą.
Paderewski Symphony Orchestra zadebiutowała w październiku 1997 roku pod nazwą Polish-American Symphony Orchestra. W 1999 roku przyjęła imię Ignacego Jana Paderewskiego — pianisty, kompozytora, a zarazem premiera i ministra spraw zagranicznych odrodzonej Polski w 1919 roku oraz sygnatariusza Traktatu Wersalskiego w imieniu Rzeczypospolitej. To imię jest nie tylko hołdem; dziś to program artystyczny i misja.
W ciągu blisko trzech dekad PaSO rozrosła się z kameralnej orkiestry do poważnej instytucji kulturalnej, koncertującej m.in. w Orchestra Hall w Symphony Center, w Harris Theatre i w Millennium Park w Chicago. Równolegle prowadzi Akademię Muzyki (ampaso.org), której celem jest tworzenie i rozszerzanie życiowo ważnych doświadczeń przez muzykę — dostępnych dla wszystkich uczniów, bez względu na bariery społeczne i ekonomiczne.
Na scenie muzycznej sali posiadłości Sanfilippo Adam Kamieniak — nowy Prezes Zarządu PaSO — wygłosił mowę, która wyraźnie poruszyła salę. Mówił o muzyce jako o ostatnim bastionie przed światem zdominowanym przez chwilowość, algorytmy i sztuczną inteligencję zdolną w sekundy wygenerować symfonię. Jeden fragment jego słów zawisł w powietrzu szczególnie długo. Mówił o muzyce jako o jednym z niewielu sposobów na ratowanie dźwiękiem dźwięków, które są tak ulotne. Bo to, co słyszymy na takim wieczorze — przekonywał — to nie jest tylko dźwięk. To dyscyplina. To lata, często dziesięciolecia ćwiczeń. To interpretacja, emocja i ludzki kontakt. I to są rzeczy, których żaden algorytm naprawdę nie jest w stanie zastąpić. W świecie, gdzie muzykę można wygenerować w sekundy, takie słowa brzmią jak manifest. PaSO nie chroni tylko muzyki. Chroni ludzkie doświadczenie muzyki, tradycje kulturowe, które nadają jej głębię, tożsamość i znaczenie.
Kamieniak mówił też o tym, że przyszłość muzyki nie zaczyna się na scenie, lecz znacznie wcześniej — w sali ćwiczeń, gdy dziecko po raz pierwszy sięga po instrument. Dlatego wieczór był przede wszystkim zbiórką na Akademię: „Dziś wieczór nie wspieracie koncertu ani kolacji. Inwestujecie w przyszłość prawdziwej muzyki.”
Za organizację wieczoru byli odpowiedzialni: Ewa Kamieniak, Adam Kamieniak, Krystyna Wagenhejm-Ciesielski, Barbara Marchwicki, Barbara Bilszta Niewrzoł, Wojciech Niewrzoł, Bogna Solak, Magda Gawrysz oraz Anna Ejsmont — które przez tygodnie przygotowań pracowały, jak same to ujęły, „w okopach projektu”. To dzięki ich determinacji wieczór zaistniał w takiej formie, jaką uczestnicy będą długo wspominać, a dokumentację fotograficzną wieczoru przygotował Dariusz Lachowski (www.dariusz.us).
Wieczór przyniósł wymierny efekt. Łączna kwota zebrana podczas gali wyniosła $62.835,00 — środki, które zasilą bezpośrednio budżet przygotowywanego już wielkiego przedsięwzięcia artystycznego.
Paderewski Symphony Orchestra oraz Fundacja im. Roberta Kytsa i Dr Jadwigi Roguskiej-Kyts — chicagowska fundacja filantropijna założona przez wybitną lekarkę i naukowca Northwestern University, od lat wspierająca kulturę i edukację muzyczną — wspólnie przygotowują:
„Polish Soul – American Spirit” Koncert z okazji 250. rocznicy utworzenia Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej
Sobota, 26 września 2026, godz. 10:00–11:15 | Koncert specjalny dla uczniów polonijnych szkół muzycznych
Niedziela, 27 września 2026, godz. 16:00 | Koncert galowy dla publiczności
Orchestra Hall at Symphony Center | 220 S. Michigan Ave., Chicago, IL
To wydarzenie wpisuje się w ogólnokrajowe obchody 250-lecia podpisania Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych i stanowi zarazem głos polsko-amerykańskiej społeczności w tym jubileuszowym roku: głos mówiący, że Polska i Polacy od samego początku współtworzyli to, czym Ameryka jest dzisiaj.
Więcej informacji: https://www.pasomusic.org/
Tekst i zdjęcia: Dariusz Lachowski / TranscendentPhoto.com
