Dorocznego wystąpienia von der Leyen w Parlamencie Europejskim w Strasburgu wysłuchał premier Kanady Mark Carney jako pierwszy lider państwa spoza UE.
Przewodnicząca KE zapowiedziała zbliżenie z Kanadą. Według niej umowa handlowa CETA, zawarta między UE a Kanadą dokładnie 10 lat temu, okazała się sukcesem i nadszedł czas na zacieśnienie współpracy w kolejnych obszarach. - Stworzymy sojusz technologiczny. Zintegrujemy nasze przemysłowe bazy obronne. Uczynimy z Arktyki nasz sztandarowy wspólny projekt - wymieniała. Podkreśliła, że nie jest to partnerstwo wymierzone w kogokolwiek, lecz służące budowaniu wspólnej siły.
Szefowa KE powiedziała, że chce pracować z Carneyem „nad otwarciem dla Kanady drogi do uzyskania statusu pierwszego członka stowarzyszonego UE”. Nie doprecyzowała jednak, czym miałby być taki status.
Zapowiedziała prace nad nową europejską strategią bezpieczeństwa, obejmującą mechanizm wzorowany na art. 4 traktatu NATO oraz utworzenie Europejskiej Rady Bezpieczeństwa. Jej zdaniem kraje UE powinny móc szybko koordynować odpowiedzi na zagrożenia.
Artykuł 4. Traktatu Północnoatlantyckiego pozwala na pilne konsultacje między państwami członkowskimi NATO w sytuacji, gdy jedno z nich uzna, że jest zagrożone.
- Nadszedł czas na europejski odpowiednik artykułu 4 – protokół bezpieczeństwa na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Uruchomienie go przez jedno państwo członkowskie skutkowałoby zwołaniem wszystkich państw członkowskich w celu skoordynowania europejskiej reakcji, powstrzymania dalszej eskalacji i złagodzenia skutków — przekazała von der Leyen.
Zapowiedziała ponadto przedstawienie propozycji utworzenia Europejskiej Rady Bezpieczeństwa. Nie przedstawiła szczegółów tego projektu.
W przemówieniu von der Leyen ogłosiła też długo oczekiwaną inicjatywę w sprawie platform internetowych. Zapowiedziała wprowadzenie zakazu korzystania z tych serwisów przez dzieci w wieku poniżej 13. roku życia. Z kolei dzieci w wieku 13–14 lat będą mogły korzystać jedynie z tzw. minikont, czyli kont zakładanych i nadzorowanych przez rodziców. KE wyjdzie z propozycją legislacyjną w czwartek.
Szefowa Komisji poinformowała, że w ostatnich tygodniach UE po raz pierwszy uzgodniła z państwami unijnymi i NATO zakup amerykańskich rakiet obronnych. Powiedziała jednak, że Europa musi uniezależniać się od jednego dostawcy. Dlatego UE chce pracować z Ukrainą nad nowym, tańszym systemem obrony przeciwrakietowej w ramach projektu Freyja.
Von der Leyen zapowiedziała, że UE będzie dalej nasilać presję gospodarczą na Rosję poprzez sankcje. To jednak - jak powiedziała - nie musi oznaczać nowych obostrzeń, lecz wzmocnienie tych już nałożonych.
W kontekście kryzysu migracyjnego w Ceucie, hiszpańskiej eksklawie w Afryce Północnej, von der Leyen opowiedziała się za wzmocnieniem ochrony granic zewnętrznych UE. - Rozwiązanie jest jedno i jest nim pakt migracyjny - podkreśliła. W jej ocenie działania przynoszą efekty, bo w tym roku odnotowano już spadek nielegalnych przekroczeń granic o 35 proc.
- Nasze narzędzia muszą jednak ewoluować, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Europa potrzebuje narzędzi, by chronić swoich granic - zaznaczyła przewodnicząca KE. Zapowiedziała „nowe europejskie ramy reagowania kryzysowego”. - Będą one uruchamiane jedynie po spełnieniu ściśle określonych kryteriów i pozwolą na ograniczone czasowo i ściśle zdefiniowane odstępstwa od standardowych procedur - podkreśliła.
Von der Leyen zaznaczyła, że Europa może, musi i będzie konsekwentnie dążyć do realizacji swoich celów klimatycznych. Zapowiedziała podjęcie przez KE działań na rzecz budowania odporności na zmiany klimatu. KE zaangażuje się także w kwestie ubezpieczeń, bo obecnie - jak zauważyła szefowa KE - jedynie jedna czwarta strat spowodowanych klęskami żywiołowymi jest pokrywana przez ubezpieczenia prywatne, a pozostała część finansowana jest z budżetów krajowych.
Na zaproszenie przewodniczącej Komisji przemówienia wysłuchali także goście specjalni: ukraińska dziewczynka Sasza, która w wieku sześciu lat straciła nogę w rozpętanej przez Rosję wojnie przeciw Ukrainie, rodzina duńskiego pilota, który stracił życie, walcząc z pożarem w Grecji, a także założyciele firmy technologicznej ICEYE: Rafał Modrzewski z Polski i Pekka Laurila z Finlandii.
- Poznali się około 15 lat temu dzięki programowi Erasmus - opowiadała von der Leyen o twórcach ICEYE. - Wspólnie założyli technologiczny start-up, opierając swój pomysł na wykorzystaniu zdjęć satelitarnych. Uzyskali finansowanie z (unijnego) programu Horyzont i potwierdzili skuteczność swojej technologii. (ICEYE) rozwijała się dzięki inwestycjom prywatnym, a dziś jest jedną z wiodących na świecie firm z branży technologii kosmicznych, posiadającą biura w Finlandii, Polsce, Hiszpanii i Grecji - dodała.
W wystąpieniu von der Leyen wyraziła rozczarowanie w związku z faktem, że UE nie udało się nałożyć na Izrael żadnego z obostrzeń, które zaproponowała w zeszłym roku w związku z sytuacją w Strefie Gazy, w tym zawiesić umowy handlowej z Izraelem. - Dla wielu Europejczyków bolesny jest fakt, że państwa członkowskie nie zdołały zbudować większości niezbędnej do podjęcia wspólnych działań (w tej kwestii - PAP) - powiedziała.
Potępiła także uroczystości pogrzebowe zbrodniarza wojennego Ratko Mladicia zorganizowane w zeszłym tygodniu w Belgradzie. - Gloryfikowanie zbrodniarzy wojennych nie ma racji bytu w UE. Wszystkie ofiary wojen w byłej Jugosławii zasługują na pamięć, a ich rodziny na nasze współczucie - powiedziała.
Ze Strasburga Łukasz Osiński (PAP)
