Jom Kipur kończy dziesięciodniowy okres pokuty rozpoczynający się w żydowski Nowy Rok. Religijni Żydzi przestrzegają trwającego około 25 godzin całkowitego postu, powstrzymując się od jedzenia i picia, a znaczną część dnia spędzają na modlitwach w synagodze.
W Izraelu Jom Kipur ma wyjątkowy charakter także poza środowiskami religijnymi. Zamiera ruch samochodowy i transport publiczny, nie odbywają się regularne loty z lotniska Ben Guriona, a izraelska przestrzeń powietrzna jest zamykana. Nadawanie zawiesza wiele stacji telewizyjnych i radiowych.
Izraelscy Żydzi najczęściej określają swoją religijność za pomocą kilku kategorii: ultraortodoksyjni, religijni, tradycyjni oraz świeccy. W badaniach izraelskiego Centralnego Biura Statystycznego z 2024 r. 43 proc. dorosłych Żydów określało się jako świeccy, 34 proc. jako tradycyjni, 12 proc. jako religijni a 11 proc. – ultraortodoksyjni.
Podział ten nie jest jednak skalą od najmniej do najbardziej religijnych. Kategorie oznaczają również przynależność do określonych środowisk społecznych, styl życia i stosunek do tradycji. Zarówno ultraortodoksyjni, jak i religijni Żydzi w większości przestrzegają żydowskiego prawa religijnego. Ultraortodoksów wyróżnia m.in. funkcjonowanie w odrębnych społecznościach, własny system edukacji i silniejsze oddzielenie od świeckiego otoczenia.
Podział ten nie oznacza także, że osoby świeckie całkowicie odchodzą od religijnych tradycji. Wielu świeckich Żydów zachowuje jej elementy – na przykład w szabat, cotygodniowy dzień odpoczynku, spotyka się na rodzinnym posiłku czy zapala świece, choć nie przestrzega związanych z nim religijnych zakazów.
Jeszcze bardziej zróżnicowana jest grupa Żydów tradycyjnych. Są wśród nich zarówno osoby przestrzegające wielu zasad religijnych, jak i prowadzące w dużej mierze świecki tryb życia. Łączy je przede wszystkim przywiązanie do żydowskich zwyczajów, często wyniesionych z domu rodzinnego, bez konieczności ścisłego przestrzegania wszystkich nakazów religijnych.
Widać to szczególnie podczas Jom Kipur. Według badania opublikowanego we wtorek przez Izraelski Instytut Demokracji 74 proc. żydowskich mieszkańców Izraela przestrzega postu, w tym 11 proc. częściowo.
Pełnego postu przestrzega 98 proc. Żydów ultraortodoksyjnych, religijnych oraz tradycyjnych-praktykujących. Pości jednak również 90 proc. Żydów tradycyjnych-niepraktykujących, a także 47 proc. świeckich. W tej ostatniej grupie 28 proc. zachowuje pełny post, a 19 proc. pości częściowo.
W Jom Kipur do synagogi idzie 57 proc. izraelskich Żydów. Dla 18 proc. wszystkich żydowskich mieszkańców jest to jedyna taka okazja w roku.
Na religijność wpływa również pochodzenie rodzinne. W izraelskich badaniach widać, że Aszkenazyjczycy, czyli wywodzący się ze społeczności żydowskich Europy Środkowej i Wschodniej, są przeciętnie mniej religijni niż Żydzi o korzeniach na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej. Podział ten nie jest jednak jednoznaczny – coraz więcej izraelskich Żydów ma przodków pochodzących z różnych części świata, przez co tradycyjne kategorie coraz częściej się przenikają.
Jom Kipur, czyli Dzień Pojednania, jest dniem pokuty, modlitwy i prośby o przebaczenie. Zgodnie z żydowską tradycją Bóg odpuszcza przewinienia wobec niego, natomiast krzywdy wyrządzone innym ludziom wymagają pojednania z osobą, która została skrzywdzona. (PAP)
