Jack Weatherford
„Czyngis-chan. Architekt nowoczesnego świata”
Wydawnictwo „Znak”, 2026, 448 s.
Autor opowiada historię jednego z największych zdobywców, ale również podważa utrwalony przez stulecia obraz Mongołów jako dzikiej, niszczycielskiej hordy. W jego interpretacji Czyngis-chan pozostaje bezwzględnym wodzem, lecz jednocześnie znakomitym organizatorem i reformatorem.
Jack Weatherford przekonuje, że imperium mongolskie stworzyło warunki do bezprecedensowej wymiany towarów, technologii i idei. Pod mongolską ochroną rozwijały się szlaki handlowe łączące Chiny, Bliski Wschód i Europę. Przemieszczali się nimi kupcy, dyplomaci, uczeni, rzemieślnicy oraz duchowni. Wraz z nimi wędrowały wynalazki, wiedza i obyczaje. Mongołowie korzystali z doświadczeń podbitych narodów, przejmowali rozwiązania administracyjne i wojskowe, a specjalistów niejednokrotnie przenosili z jednego krańca imperium na drugi.
Autor podkreśla również znaczenie tolerancji religijnej, sprawnej komunikacji, ochrony poselstw i handlu.
Publikacja pozwala spojrzeć na Czyngis-chana jak na władcę, którego działania, mimo towarzyszącego im okrucieństwa, wywarły trwały wpływ na polityczny, gospodarczy i kulturowy kształt świata.
Leszek Pietrzak
„Zakazana historia aliantów”
Wydawnictwo „Fronda”, 2026, 368 s.
W oficjalnych opowieściach o II wojnie światowej zachodni alianci występują przede wszystkim jako zwycięzcy, którzy pokonali nazistowskie Niemcy. Z polskiej perspektywy obraz ten jest jednak znacznie bardziej skomplikowany.
Leszek Pietrzak sięga za kulisy wielkiej polityki, aby pokazać, jak często o losach Polski decydowano bez udziału Polaków, a zobowiązania sojusznicze ustępowały interesom mocarstw.
Autor rozpoczyna od wydarzeń 1939 roku i decyzji Wielkiej Brytanii oraz Francji, które mimo wcześniejszych zobowiązań nie udzieliły Polsce oczekiwanej pomocy wojskowej.
Wiele miejsca autor poświęca konferencjom w Teheranie i Jałcie, podczas których bez udziału polskich przedstawicieli rozstrzygano o przyszłych granicach i ustroju naszego kraju. Pokazuje, jak zachodni przywódcy, zabiegając o utrzymanie współpracy ze Stalinem, godzili się na podporządkowanie Europy Środkowo-Wschodniej Związkowi Sowieckiemu.
Przystępnie napisana opowieść o świecie, w którym przyjaźń między państwami kończy się tam, gdzie zaczynają się ich strategiczne interesy.
Eduardo Mendoza
„Trzy zagadki dla organizacji”
Wydawnictwo „Znak”, 2026, 390 s.
Tajna organizacja powinna działać sprawnie, dyskretnie i niezawodnie. Organizacja stworzona przez Eduarda Mendozę rzeczywiście pozostaje tajna, ale na tym kończy się jej podobieństwo do profesjonalnych służb znanych z powieści i filmów szpiegowskich. Jej pracownicy tworzą osobliwą zbieraninę ludzi, których łączy przede wszystkim brak szczególnych kwalifikacji. Dysponują skromnymi środkami, stosują niecodzienne metody, a ustalonych zasad konspiracji najczęściej sami nie przestrzegają.
Na pierwszy rzut oka trzy prowadzone przez nich sprawy nie mają ze sobą nic wspólnego. W podejrzanym hoteliku w pobliżu barcelońskiej Rambli zostaje znaleziony martwy turysta, z jachtu znika jego zamożny właściciel, a firma produkująca konserwy zaczyna przynosić zagadkowo niskie dochody. Członkowie Organizacji podejrzewają jednak, że za tymi wydarzeniami kryje się większa intryga. Dzielą się zadaniami i ruszają tropem, choć każde ich działanie prowadzi do kolejnych pomyłek, nieporozumień i coraz bardziej absurdalnych sytuacji.
Michał Śmielak
„Miasto śmierci”
Wydawnictwo „Skarpa Warszawska”, 2026, 416 s.
Punktem wyjścia powieści jest śmierć profesor Kamili Szafarz, badaczki zajmującej się wyzwoleniem Sandomierza spod niemieckiej okupacji. Jej ciało zostaje odnalezione na cmentarzu żołnierzy Armii Czerwonej. Miejsce zbrodni oraz tematyka prowadzonych przez kobietę badań wskazują, że odpowiedzi należy szukać w wojennej przeszłości miasta.
Sprawę prowadzi komisarz Bruno Kowalski, któremu ponownie pomaga miejscowy historyk Krzysztof Szorca. Towarzyszy im prokurator Maria Hojda.
Badania zamordowanej profesor prowadzą bohaterów ku niewygodnym pytaniom o ostatnie miesiące niemieckiej okupacji, wkroczenie Armii Czerwonej i okoliczności ocalenia Sandomierza przed zniszczeniem.
Autor buduje atmosferę miasta, w którym przeszłość jest stale obecna. Cmentarze, pomniki i zabytki przestają być niemymi świadkami historii, a stają się częścią prowadzonego dochodzenia. Ciężar wojennych wydarzeń przełamuje charakterystyczne poczucie humoru, obecne przede wszystkim w dialogach i relacjach między bohaterami.
„Miasto śmierci” to kryminał o zbrodni, ale również opowieść o zawodności zbiorowej pamięci.
