Obchody zainaugurowano 4 października, w niedzielę, występem zespołu Wici w bibliotece lokalnej Roden Branch, należącej do CPL. Popularnością cieszyły się pogadanki Daniela Pogorzelskiego, który opowiadał o takich dzielnicach chicagowskich jak Bucktown, Wicker Park i West Town, gdzie w przeszłości mieszkało bardzo dużo Polaków. Tradycyjnie, od lat, organizatorzy zapraszają Grażynę Bazylewską, która uczy dzieci i dorosłych, jak wykonuje się polskie wycinanki. W bieżącym roku tego typu warsztaty zaplanowano na 5, 10 i 17 października. Inny program prezentuje Megan Wells z myślą o dzieciach od lat 3. Pełny rozkład wszystkich programów znaleźć można na stronie internetowej CPL. Zachęcam wszystkich czytelników „Dziennika Związkowego” do zapoznania się z tą ofertą. Pragnę przy tym zaznaczyć, że od kilkunastu lat komitet opracowujący obchody Miesiąca Dziedzictwa Polskiego w tej placówce jest prowadzony przez dwie panie – Isabellę Nowak-Osikę i Patrice Johnson.
W tym krótkim artykule chciałabym zdać relację ze spotkania, które odbyło się 5 października w bibliotece centralnej CPL, czyli Bibliotece Harolda Washingtona (HWLC), która znajduje się pod adresem 400 S. State St. Był to wykład dr. Johna Merchanta, który pracuje na Loyola University w Chicago, gdzie pełni funkcję dyrektora studiów polskich (Director of Polish Studies). Sam jest z pochodzenia Irlandczykiem, ale świetnie zna język polski, bo studiował w Polsce, na Uniwersytecie Jagiellońskim. Interesuje go zarówno literatura polska, jak i polonijna. Na Loyola prowadzi kursy na temat amerykańskich pisarzy polskiego pochodzenia oraz kursy porównawcze na temat literatur polskiej i irlandzkiej. Jego książka „The Impact of Irish Ireland on Young Poland 1890-1918”, jak i artykuły jego autorstwa dotyczą właśnie tej tematyki.
Od paru lat dr Merchant jest zaangażowany w projekt wydawania tłumaczeń utworów pisarzy polskiego pochodzenia tworzących w USA, tak by i czytelnicy w Polsce mogli się z ich książkami zapoznać. Realizuje ten projekt wspólnie z Księgarnią Akademicką w Krakowie. Dzięki jego wkładowi w 2024 roku została w Polsce opublikowana powieść Stuarta Dybka „Wybrzeże” (tytuł oryginału „The Coast of Chicago”). Przekładu tej książki dokonał Artur Grabowski. W opracowaniu na język polski są następne książki, np. „The Thief of Words” („Złodziej słów”) autorstwa Anthony Bukoskiego, która ma się ukazać wkrótce.
fot. arch. Marii Zakrzewskiej
Poniedziałkowy wykład dr. Merchanta nie był pierwszym wystąpieniem tego naukowca w HWLC. Po raz pierwszy wygłosił wykład w HWLC z okazji Miesiąca Dziedzictwa w październiku 2009 roku. Już wtedy pracował na Loyola, ale wciąż jeszcze na stałe mieszkał w Iowa, w stanie Indiana. Skupił się wtedy w swoim wykładzie na zagadnieniu narodowej tożsamości potomków polskich emigrantów, pisarzy polskiego pochodzenia, udowadniając witalność i autentyzm, jakie ich pisarstwo wnosi do tygla amerykańskiej społeczności. Potem już jako wykładowca Loyola był zapraszany jeszcze kilka razy. 26 czerwca bieżącego roku dr Merchant został poproszony o wygłoszenie wykładu przez Polish American Librarians Association (Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polonijnych). W czasie tamtego wykładu, który odbył się w HWLC, znakomity znawca literatury polonijnej omawiał twórczość między innymi Stuarta Dybka, Anthony Bukoskiego i Johna Guzlowskiego.
Tym razem omawiana była twórczość pisarek polonijnych. Wykład zatytułowany był „Polish American Literature: Women. Immigration and Representation”. Dr Merchant poświęcił w nim uwagę takim pisarkom jak Natalie Petesch (1924–2021), Susan Strempek Shea (1958–), Leslie Pietrzyk (1961–) i Martyna Majok (1985–). W swym wykładzie skupił się na takich zagadnieniach jak walka kobiet – emigrantek o zapewnienie dla siebie i swych dzieci godnych warunków życia, dążenia do zaspokajania własnych ambicji i różnych form samodoskonalenia. Omawiając sylwetki wymienionych wyżej pisarek, wykładowca posługiwał się starannie przygotowanymi slajdami (prezentacja PowerPoint), na których umieścił ich portrety, ważne dane biograficzne, tytuły utworów i znaczące cytaty z ich książek. Po wykładzie wywiązała się dyskusja, w której głos zabrała między innymi od niedawna pracująca w Konsulacie Polskim w Chicago wicekonsul, pani Agnieszka Marczak.
Na koniec krótka dygresja. Miałam okazję wysłuchać wykładów dr. Merchanta już kilka razy i za każdym razem dowiadywałam się czegoś nowego. Wychodziłam po nich ucieszona, że Polonia ma swych reprezentantów wśród pisarzy amerykańskich i że jest wśród nas tak znakomity literaturoznawca jak dr Merchant, którego wiedzę o literaturze polonijnej porównać można tylko z wiedzą o historii Polonii chicagowskiej, jaką ma prof. Dominic Pacyga. Obaj nie tylko publikują, ale mają też talent oratorski, co pozwala im tak pięknie dzielić się zdobytą wiedzą. Sądzę także, że dobrze byłoby, gdybyśmy my wszyscy, mieszkający w metropolii chicagowskiej, zwykli „zjadacze chleba”, a zwłaszcza ci, którzy lubią czytać, sięgali czasem po utwory naszych współziomków, pisarzy, z którymi łączy nas kraj pochodzenia. Byśmy korzystali z ich doświadczenia, inspirowali się ich przemyśleniami, „dyskutowali” z nimi, bo łączy nas wspólna tradycja polska i mamy podobne doświadczenia na ziemi amerykańskiej.
Zachęcam też do zapraszania i uczestniczenia w jakże ciekawych prezentacjach dr. Merchanta oraz w programach organizowanych w bibliotekach publicznych, w których celebruje się Polish American Heritage Month, czyli Miesiąc Dziedzictwa Polskiego. Niech sale tych bibliotek szczególnie w październiku zapełniają się osobami kultywującymi polskość.
Maria Zakrzewska
