W Art Gallery Kafe, w podchicagowskim Wood Dale, w sobotę, 27 marca zgromadzili się miłośnicy sceny, przedstawiciele środowisk artystycznych oraz publiczność zainteresowana kontaktem z teatrem. Spotkanie otworzył Andrzej Krukowski — aktor, reżyser, założyciel i dyrektor zespołu „Teatr Nasz” — witając zebranych i zapraszając widzów do obejrzenia filmu Mitcha Bochnaka. Jego kanwą jest dialog pomiędzy Witkacym (Stanisław Ignacy Witkiewicz) i sztuczną inteligencją. W rolę artysty wcielił się Andrzej Krukowski, zaś głosu AI użyczył Mariusz Skowroński. Zrealizowana przed kilkoma laty produkcja nic nie straciła na swojej aktualności — odwieczne pytania: kto, komu, dlaczego nie tylko nic nie straciły z aktualności, a odpowiedzi na nie prowokują do dalszych pytań.
Jednym z najważniejszych momentów polonijnego spotkania było odczytanie orędzia przygotowanego na Międzynarodowy Dzień Teatru, którego autorem był Willem Dafoe, aktor znany przede wszystkim z ról filmowych, ale którego korzenie tkwią głęboko w teatrze. Przesłanie odczytała Julita Mroczkowska, znana aktorka, reżyserka i producentka przez wiele lat związana z polonijnym środowiskiem teatralnym.
Słowa orędzia podkreślały znaczenie teatru jako sztuki spotkania, wyobraźni i odpowiedzialności wobec widza. Willem Dafoe nawiązał również do AI i roli mediów społecznościowych. „Obiecują, że zbliżą do siebie ludzi i ułatwią im kontakt, ale wygląda na to, że raczej ich izolują. (…). Nie można jednak nie zauważyć ryzyka, że związki międzyludzkie zostaną zastąpione przez relacje z urządzeniami. W niektórych sytuacjach technologia jest przydatna. Problemem jest to, że w procesie komunikacji nie wiemy, kto znajduje się po drugiej stronie, co pogłębia kryzys prawdy i utratę poczucia rzeczywistości. Internet może stawiać pytania, ale bardzo rzadko wywołuje zadziwienie, które potrafi wzbudzić teatr”.
Ostatnie słowa orędzia: „Przez opowiadanie historii, estetykę, język, ruch i scenografię, teatr jako forma totalna może pokazać nam świat, jaki był kiedyś, jaki jest obecnie i jaki może stać się w przyszłości” były znakomitym wprowadzeniem do spektaklu „Śmiech wzbroniony”. To przewrotna, pełna ironii i emocjonalnych napięć komedia o rodzinnych napięciach, gdzie granice absurdu i prawdy zanikają, a bohaterowie utworu — realistka Apolonia (Aldona Olchowska), intelektualistka Leokadia (Luka Wilk) i krążący pomiędzy ich światami Alfons (Tomasz Maternowski ), płaczliwy macho man — zmagają się z pytaniami o własną tożsamość. Przed spektaklem publiczność wzniosła symboliczny toast domową cytrynówką, którą gościom zafundował Kongres Teatru Polskiego — za pomyślność muz opiekujących się teatrem Talii i Melpomeny.
Ponieważ o spektaklu pisaliśmy już na łamach naszej gazety kilka miesięcy temu, zamiast relacji z przedstawienia poprosiłem Andrzeja Krukowskiego o podzielenie się z Czytelnikami swoją opinią na temat kondycji teatru polonijnego w Chicago, który jest jednym z najważniejszych ośrodków polskiego teatru poza granicami kraju, bo tutaj działają i tworzą takie formacje jak m.in. Teatr przy Stoliku im. Alicji Szymankiewicz, Little Stars – Warsztaty Teatralne Agaty Paleczny, Bocian Production, Teatr Scena Polonia, Studio Teatralne Modjeska, Teatr Nasz, Teatr Ad Hoc, Life Theater Production, teatr muzyczny i teatr polskiego radia wydawnictwa Evergreen.
– Wychodzimy z propozycjami do naszego lokalnego, bardzo dobrego widza ze zróżnicowanymi propozycjami wśród których każdy znajdzie coś dla siebie (…) nie czerpiemy tylko z „importu” teatralnego z Polski, ale mamy też ciekawe propozycje teatralne lokalne, robione tutaj. Oczywiście od lat mówimy o tym, że teatr polonijny nie ma stałej siedziby. No i w porządku. Ja akurat jestem zwolennikiem teatru nomadycznego, teatru wędrującego który szuka swojego miejsca. Taka była idea jeszcze za czasów, kiedy Molier jeździł ze swoimi sztukami zanim trafił na dwór królewski. No więc czekamy na ten nasz teatralny, polski swój dwór w Chicago – stwierdził Krukowski i zapytany o frekwencję na spektaklach dodał:
– Ja nie narzekam. Wybrałem teatr, który jest teatrem intymnym, który czerpie z tradycji teatrów Grotowskiego, Kantora, Szajny. Wolę kameralne spotkania z publicznością i nie pociąga mnie tłumna widownia, gdzie przekaz ginie a widzowie oglądają przedstawienie a nie biorą udział w spektaklu teatralnym – podkreślił.
Międzynarodowy Dzień Teatru w Art Gallery Kafe był nie tylko formalnym świętem, ale także żywym, inspirującym spotkaniem ludzi sztuki i publiczności. Wieczór zakończył się w atmosferze rozmów, wspólnych zdjęć, wspomnień i poczucia uczestnictwa w wydarzeniu, które przypomniało o trwałej sile teatru. Teatrowi polonijnemu z okazji święta życzymy nieustającego ducha eksperymentowania i odwagi w podejmowaniu nowych wyzwań, by nadal żył rytmem wspólnoty i zawsze znajdywał środki na nowe premiery, a spektakle nie kończyły się z opadnięciem kurtyny.
Tekst i zdjęcia: Andrzej Moniuszko
