Łukasz Dynowski
“Atomowi. Testy nuklearne na ludziach”
Wydawnictwo Agora 2026, 288s
Wstrząsający reportaż o ciemnej stronie epoki atomowej i cenie, jaką za technologiczny wyścig zapłacili zwykli ludzie. Łukasz Dynowski opisuje historie osób, które często nieświadomie stawały się uczestnikami eksperymentów związanych z promieniowaniem. O żołnierzach wysłanych wprost w radioaktywną chmurę po eksplozjach, dzieciach bawiących się “gorącym śniegiem”, opadającym latem po testach oraz mieszkańcach żyjących w pobliżu poligonów. Autor wspomina też pacjentów poddawanych eksperymentalnym terapiom z użyciem promieniotwórczych izotopów i dzieci ze szkół specjalnych, którym do żywności dodawano radioaktywny wapń, by zbadać jego wpływ na organizm. Książka odsłania mechanizmy epoki, w której strach i polityczna rywalizacja usprawiedliwiały niemal wszystko. Początkowo chodziło o prześcignięcie III Rzeszy, później o dominację nad Związkiem Radzieckim. W tej gorączce człowiek przestawał mieć znaczenie. Przejmująca opowieść o nadużyciu władzy i granicach nauki podporządkowanej polityce.
Tomasz Awłasewicz
“Łowczynie szpiegów”
Wydawnictwo Znak 2026, 320s
Bohaterkami reportażu jest pięć byłych funkcjonariuszek służb specjalnych PRL. Ewa, Agnieszka, Ola, Ania i Elwira opowiadają o świecie tajnych obserwacji i codziennej pracy operacyjnej. Wspominają rekrutację i szkolenia, pierwsze zadania, metody działania w terenie, wykorzystywany sprzęt oraz branżowy żargon. Ich obowiązki obejmowały między innymi całodobową obserwację obcokrajowców, zwłaszcza dyplomatów z państw zachodnich. Była to praca wymagająca cierpliwości, refleksu i umiejętności pozostawania niezauważoną. W książce pojawiają się także mniej znane wątki, jak nadzorowanie środowiska prostytutek czy działania prowadzone na marginesie oficjalnych struktur. Autor porusza również temat życia prywatnego bohaterek. Pokazuje jak “betki” próbowały godzić wymagającą pracę objętą tajemnicą służbową z życiem rodzinnym, wychowywaniem dzieci i domowymi obowiązkami. Reportaż, który nie koncentruje się na widowiskowych akcjach i sensacyjnych historiach, lecz na codzienności kobiet działających w cieniu.
Małgorzata Mikos
“Warmiński ogród wspomnień”
Wydawnictwo Dobre strony 2026, 328s
Ciepła opowieść o powrotach do miejsc, które nosimy w sobie przez całe życie. Bohaterka powieści, Lena, po latach wraca do domu babci Anieli. Początkowo zamierza jedynie przygotować nieruchomość do sprzedaży, szybko jednak przekonuje się, że przyjechała tu po coś znacznie ważniejszego. Wśród znajomych krajobrazów i wspomnień bohaterka zaczyna odzyskiwać równowagę, której od dawna jej brakowało. Kiedyś bez żalu wyjechała, wierząc w marzenia i karierę. Praca w korporacji okazała się jednak pułapką. Gdy Lena traci posadę, musi zmierzyć się z rozczarowaniem i postępującą depresją. Powrót do rodzinnych stron staje się dla Leny szansą na odbudowanie relacji ze sobą, ale też z ludźmi, których kiedyś zostawiła. Spotkanie z Janem, dawną miłością, oraz przyjaciółmi z młodości otwiera przed nią nowy rozdział. Refleksyjna powieść o drugich szansach i odwadze potrzebnej, by zacząć od nowa.
Paweł Sołtys
“Monolok”
Wydawnictwo Czarne 2026, 120s
Niewielka objętościowo książka, w której zawarte zostało całe życie bohatera i fragment historii Warszawy. Fryzjer z Grochowa, urodzony w 1943 roku snuje opowieść o swoim losie, pracy i ludziach spotkanych na przestrzeni lat. To zapis wspomnień w prostej, lecz niezwykle poruszającej formie. Bohater wraca pamięcią do dzieciństwa spędzonego w sierocińcu, nauki w szkole fryzjerskiej, młodości i codziennej pracy. Najważniejsi okazują się ludzie. Przez jego fotel przewinęły się dziesiątki postaci, ślusarze, milicjanci, urzędnicy, kobiety i mężczyźni z własnymi sekretami. Każdy przynosił własną historię, czasem zabawną, czasem bolesną lub mroczną. Salon fryzjerski staje się czymś więcej niż miejsce pracy, to punkt obserwacyjny, z którego widać cały mikrokosmos dzielnicy oraz przemiany zachodzące w powojennej Polsce. Portret zwyczajnego człowieka, świadka niezwykłych czasów. Kameralna, autentyczna i pełna szacunku wobec codzienności.
