Przyjmuje się powszechnie, że Szekspir urodził się 23 kwietnia, w dniu św. Jerzego, patrona Anglii. Pochodził z rodziny mieszczańskiej – jego ojciec, John Shakespeare, był rzemieślnikiem i lokalnym urzędnikiem, co pozwoliło młodemu Williamowi odebrać solidne wykształcenie w miejscowej szkole średniej. Tam prawdopodobnie zetknął się z łaciną i klasyczną literaturą rzymską, co stało się fundamentem jego późniejszej twórczości.
Stracone lata
W wieku osiemnastu lat poślubił starszą o osiem lat Anne Hathaway. Para doczekała się trójki dzieci: Susanny oraz bliźniąt Hamneta i Judith. Okres między 1585 a 1592 rokiem historycy nazywają „straconymi latami”. Nie ma bowiem żadnych dokumentów potwierdzających, co działo się wówczas z przyszłym dramaturgiem. Niektórzy twierdzą, że był nauczycielem, inni, że musiał uciekać ze Stratfordu po przygodzie z kłusownictwem na terenach lokalnego szlachcica.
Prawdziwy przełom nastąpił około 1592 roku, kiedy nazwisko Szekspira zaczęło pojawiać się w kronikach londyńskiego życia teatralnego. Szybko zyskał uznanie zarówno jako aktor, jak i autor sztuk. Stał się współudziałowcem zespołu Lord Chamberlain’s Men (później King’s Men), który cieszył się protekcją samej królowej Elżbiety I, a następnie króla Jakuba I.
Teatr i sława
Największym sukcesem finansowym i artystycznym Szekspira była budowa teatru The Globe w 1599 roku. To właśnie na tej scenie wystawiano jego największe arcydzieła. Szekspir nie pisał dla potomności czy elit intelektualnych – tworzył dla masowego widza, łącząc wysoki styl z rubasznym humorem, co czyniło go postacią niezwykle popularną i majętną.
Jego dorobek obejmuje 38 sztuk, 154 sonety i dwa długie poematy narracyjne. Twórczość Szekspira dzieli się zazwyczaj na okresy: od wczesnych kronik historycznych („Ryszard III”) i lekkich komedii („Sen nocy letniej”), przez wielkie tragedie („Hamlet”, „Makbet”, „Król Lear”), aż po późne romanse dramatyczne („Burza”). Szekspir posiadał niezwykłą zdolność wnikania w głąb ludzkiej psychiki. Jako jeden z pierwszych pokazał na scenie proces podejmowania decyzji, moralne rozterki i niszczycielską siłę ambicji czy zazdrości. Wprowadził do języka angielskiego tysiące nowych słów i zwrotów, które funkcjonują do dziś.
Pod koniec życia, będąc człowiekiem sukcesu, powrócił do Stratfordu. Kupił tam jeden z największych domów w mieście, New Place, i tam spędził ostatnie lata. Zmarł 23 kwietnia 1616 roku, w wieku 52 lat. Na jego nagrobku w kościele św. Trójcy wyryto inskrypcję przeklinającą każdego, kto odważyłby się poruszyć jego kości, co skutecznie powstrzymało późniejsze ekshumacje.
Dom w Blackfrairs
Autorstwo niektórych dzieł Szekspira jest do dziś kwestionowane. Przez wiele lat toczyły się też dyskusje na temat tego, czy dramaturg, który nie był Londyńczykiem, mieszkał przez pewien czas na stałe w stolicy Anglii, a jeśli tak, to gdzie. Zagadka ta została właśnie rozwiązana. Dokładną lokalizację jedynej londyńskiej posiadłości Szekspira udało się precyzyjnie ustalić przy jednej z ulic w dzielnicy Blackfriars, gdzie odkryto nieznany dotąd plan budynku. Ekspertka w dziedzinie twórczości Szekspira, prof. Lucy Munro z King’s College London, zidentyfikowała położenie oraz wielkość nieruchomości, którą dramaturg zakupił w 1613 roku.
Dotychczas sądzono, że Szekspir wycofał się z kariery teatralnej niedługo po zakupie tego domu i powrócił do Stratford-upon-Avon. Jednakże badacze uważają, że to odkrycie może sugerować, iż dramaturg spędzał w Londynie więcej czasu, niż wcześniej przypuszczano. Oznacza to również, że niebieska tablica upamiętniająca Szekspira umieszczona przy St Andrew’s Hill nie znajduje się jedynie „w pobliżu” miejsca, w którym stał jego londyński dom, lecz dokładnie w tym punkcie, w którym budynek ten niegdyś istniał.
Sądzono, że nieruchomość Szekspira w Blackfriars stanowiła część tzw. Wielkiej Bramy (Great Gate), wzniesionej nad wejściem na teren kompleksu Blackfriars – ważnego klasztoru dominikanów, założonego w XIII wieku. Profesor Munro odnalazła trzy dokumenty – dwa w Archiwach Londynu (London Archives) oraz jeden w Archiwach Narodowych (National Archives) – które dostarczyły dodatkowych informacji. Dokumenty te zawierały szczegółowe dane dotyczące wielkości oraz lokalizacji nieruchomości. Munro powiedziała: „Prowadziłam badania w ramach szerszego projektu i nie mogłam uwierzyć własnym oczom, gdy uświadomiłam sobie, na co patrzę – na plan domu Szekspira w Blackfriars. Te ustalenia pomagają nam w pełni odtworzyć historię domu Szekspira w Blackfriars, a dzięki temu nowemu odkryciu wiemy teraz dokładnie, w którym miejscu się on znajdował”.
Jednym z dokumentów był plan części kompleksu Blackfriars, sporządzony w 1668 roku – dwa lata po wielkim pożarze Londynu, co potwierdziło precyzyjną lokalizację oraz wielkość domu Szekspira w tej dzielnicy. Część nieruchomości nie została uwzględniona na planie sporządzonym po pożarze, ponieważ nie posiadała własnych fundamentów.
Wiadomo, że w późniejszym okresie 1613 roku Szekspir współtworzył wraz z Johnem Fletcherem sztukę „Dwóch szlachetnych krewnych”. Nowe dane wskazujące na to, że dom w Blackfriars był dość okazały, sprawiają, iż nie jest wykluczone, że część tego dzieła mogła powstać właśnie w tej posiadłości.
Pozostałe dwa dokumenty dotyczą sprzedaży nieruchomości w Blackfriars, dokonanej przez wnuczkę Szekspira w 1665 roku. Posiadłość ta obejmowała obszar zajmowany obecnie przez wschodni kraniec Ireland Yard, dolny odcinek Burgon Street oraz fragmenty budynków wzniesionych pod koniec XIX wieku pod adresami 5 Burgon Street i 5 St Andrew’s Hill.
Najnowsze ustalenia naukowe prawdopodobnie doprowadzą do powstania nowej tablicy pamiątkowej lub niewielkiego pomnika upamiętniającego miejsce, w którym znajdował się londyński dom największego dramaturga epoki elżbietańskiej.
Krzysztof M. Kucharski
