Współorganizatorami stołecznych obchodów są Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Instytut Pamięci Narodowej.
Jednym z punktów obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa jest oddolna inicjatywa Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukraińskie pod przewodnictwem Karoliny Romanowskiej. Po raz pierwszy w historii oficjalna, kilkunastoosobowa delegacja obywateli Ukrainy – w tym uchodźców wojennych oraz osób mieszkających w Polsce – złoży wspólny wieniec pod Pomnikiem Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Warszawie. Jak podkreślają organizatorzy, celem tej akcji, odbywającej się pod hasłem „UPA nie jest naszym bohaterem”, jest publiczne potępienie zbrodni i odcięcie się od nacjonalistycznej ideologii. Ma to być realny krok w stronę autentycznego pojednania obu narodów i odebrania rosyjskiej propagandzie argumentów do wzniecania polsko-ukraińskich konfliktów.
Terminem „zbrodnia wołyńska” określa się mordy popełniane na cywilnej ludności polskiej dawnych Kresów Wschodnich przez członków ukraińskich organizacji zbrojnych. Do zdarzeń dochodziło przede wszystkim na Wołyniu, ale też w Małopolsce Wschodniej oraz na terenie obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego. Miało to miejsce w czasie, gdy tereny te znajdowały się pod okupacją niemiecką, a także w początkowym okresie po przetoczeniu się frontu i ustanowieniu nowej granicy państwowej.
Kulminacyjnym momentem zbrodni wołyńskiej była tzw. krwawa niedziela - 11 lipca 1943 r. Tego dnia oddziały UPA zaatakowały ok. 150 miejscowości (według innych źródeł - 99) na Wołyniu. W części tych ataków dobrowolnie lub pod przymusem brała też udział ukraińska ludność cywilna.
Według szacunków polskich historyków zginęło ok. 100 tys. Polaków, przede wszystkim kobiet, dzieci i osób starszych, a tysiące innych pod presją opuściło swoje rodzinne strony.
Dla upamiętnienia ofiar zbrodni wołyńskiej Sejm RP w 2025 r. ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślono w ustawie z 4 czerwca 2025 r. „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”. (PAP)
