W rankingu Freedom House, oceniającym poziom wolności politycznych i swobód obywatelskich, okupowane terytoria Ukrainy otrzymały status „Not Free” i najniższą możliwą ocenę: minus 1 pkt na 100 możliwych.
Amerykańska organizacja zauważa, że mieszkańcy okupowanych terenów są poddawani rosyjskiemu ustawodawstwu i represjom, przymusowemu nadawaniu obywatelstwa, ograniczeniom wolności słowa oraz arbitralnym zatrzymaniom. Rosyjskie władze wykorzystują również przepisy antyterrorystyczne przeciwko przeciwnikom politycznym i przedstawicielom mniejszości religijnych.
Rosyjskie przepisy i działania władz prowadzą także do zmian demograficznych na okupowanych terenach. Ukraińcy mieszkający na tych ziemiach są zmuszani do przyjmowania rosyjskiego obywatelstwa, a osoby, które odmawiają jego przyjęcia, mogą utracić dostęp do opieki medycznej, świadczeń socjalnych, pracy oraz praw do własności.
Misja ONZ ds. monitorowania praw człowieka w Ukrainie odnotowała od 2022 r. co najmniej 16 rosyjskich ustaw i dekretów, ograniczających prawa obywateli Ukrainy na okupowanych terytoriach. W szkołach wprowadzono rosyjski program nauczania, a wyrażanie poparcia dla Ukrainy lub używanie języka ukraińskiego może być uznawane za „ekstremizm”.
ONZ udokumentowała również ponad 400 przypadków zatrzymań mieszkańców podbitych terytoriów w związku z zarzutami o zdradę lub szpiegostwo. Według danych misji do lipca 2026 r. ponad 60 tys. prywatnych nieruchomości zostało przez rosyjskie władze uznanych za „bezpańskie”, a co najmniej 6,5 tys. skonfiskowano.
Politico zwraca uwagę, że skumulowany efekt tych działań prowadzi do „wyeliminowania widocznych przejawów tożsamości ukraińskiej” i tłumienia sprzeciwu na okupowanych terenach.(PAP)
