Jola Plesiewicz
Wyeksponowane fotografie sepulkralne – uwieczniające pomniki, epitafia i architekturę cmentarną – jednocześnie przypominały wybitne postaci, których twórczość i dokonania na trwałe zapisały się w polskim dziedzictwie, a zaprezentowane muzyka i fragment spektaklu teatralnego stworzyły niezwykłą opowieść o ludziach, których warto pamiętać.
1 listopada w Dwell Studio odbyło się interesujące wydarzenie kulturalne, podczas którego tradycja upamiętniania wybitnych postaci polskiej kultury i sztuki została przeniesiona do Chicago.
Odwiedzający wystawę mieli okazję obejrzeć dwie niezwykłe ekspozycje.
Pierwsza z nich, „Ocalić od zapomnienia”, to wystawa fotografii dokumentalnej Grzegorza Grega Grzywacza, która prowadziła zwiedzających przez miejsca pamięci w Wilnie, Warszawie, Krakowie i Skolimowie, przybliżając historie wybitnych postaci polskiej kultury i sztuki. Fotografie stały się nie tylko dokumentacją miejsc i wydarzeń, ale przede wszystkim opowieścią o ludziach, ich dokonaniach oraz wartościach, które przetrwały próbę czasu.
Pomysłodawczynią i kuratorką tej wystawy jest Grażyna Skoczeń. Inicjatywa Grażyny Skoczeń stanowi kontynuację jej wieloletniego zaangażowania na rzecz polskiego dziedzictwa kulturowego i obejmuje m.in. projekt „Serce dla Skolimowa”, wspierający Dom Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie.
Druga wystawa, „Wajda, jakiego nie znacie”, przygotowana przez Mój Bilet pozwoliła spojrzeć na jednego z najwybitniejszych polskich twórców z mniej znanej, bardziej osobistej perspektywy. Zaprezentowany zbiór szkiców i osobistych notatek Andrzeja Wajdy odsłaniał fragment jego artystycznego świata, sposób myślenia i proces twórczy. Ekspozycja nabrała szczególnego znaczenia w roku setnej rocznicy urodzin reżysera.
Wyjątkową oprawę muzyczną wydarzenia zapewnił występ harfistki Dawn Bishop towarzyszący oglądającym wystawę.
Dopełnieniem atmosfery spotkania była prezentacja fragmentu spektaklu „Najdroższa”, w którym wystąpili aktorzy „Teatru Nasz”: Gosia Duch, Aldona Olchowska i Andrzej Krukowski.
W ich niepowtarzalnej interpretacji usłyszeliśmy teksty Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Johna Donne’a i Ani Włoch.
Przestrzeń sceniczna, gra aktorów i powtarzający się motyw „Wierszy wojennych” w wykonaniu Ewy Demarczyk dodawały głębi inscenizacji.
Szczególnym momentem uroczystości było uhonorowanie medalem Meritus Patriae – Zasłużony dla Ojczyzny – Aldony Olchowskiej z „Teatru Nasz” – aktorki, choreografki, animatorki kultury, współtwórczyni Kongresu Teatru Polskiego w Chicago. Był to wyraz uznania i podziękowania za jej wkład w działalność artystyczną i kulturę.
Medal, który w Chicago wręczył Andrzej Krukowski – aktor, założyciel i dyrektor „Teatru Nasz” – został oryginalnie przyznany Aldonie Olchowskiej przez Zarząd Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie im. Jana Olszewskiego” w Wilnie, 25 października 2026 roku.
Listopadowe spotkanie stało się czymś więcej niż tylko prezentacją fotografii i szkiców. Było spotkaniem z historią, sztuką i pamięcią, któremu honorowo patronował Konsulat Generalny Rzeczpospolitej Polskiej w Chicago reprezentowany podczas wydarzenia przez wicekonsul Renatę Lalik-Gałan. Było również przypomnieniem, jak ważne jest pielęgnowanie polskiego dziedzictwa poza granicami kraju.
Grzegorz Grzywacz, mówiąc o swojej pierwszej wystawie, podkreślił, że pamięć o tych, którzy odeszli, jest ważna.
Temat jest mu bliski od dawna. Od zawsze lubił odwiedzać cmentarze, spacerować ich alejkami, odkrywać historie zapisane na nagrobkach i zatrzymywać w kadrach niezwykłą atmosferę tych miejsc.
Szacunku do pamięci nauczyła go babcia. To właśnie ona pokazała mu, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o tych, którzy odeszli.
Szczególnie poruszający był dla niego fakt, że wystawa została otwarta w uroczystość Wszystkich Świętych, dzień, w którym pamięć o ludziach i wydarzeniach nabiera szczególnego znaczenia.
Maria Grzywacz – prowadząca wydarzenie – podziękowała uczestnikom otwarcia wystawy, sponsorom, partnerom, artystom, przyjaciołom.
Ma głęboką nadzieję, że wspominanie ludzi, którzy pozostawili po sobie ślad w polskiej kulturze, stanie się chicagowską tradycją.
Wyraziła wdzięczność Bożenie Pomacho – dyrektor Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie – za otwartość, serdeczne przyjęcie i możliwość poznania historii tego niezwykłego miejsca.
Wystawę „Ocalić od zapomnienia” będzie można oglądać do końca miesiąca.
Tekst: Jola Plesiewicz
[email protected]
Zdjęcia: Dariusz Piłka
