Poruszanie się w terenie górskim a ryzyko lawinowe
Zimowa turystyka w górach przybiera bardzo różne formy. Jedni wybierają spokojne marsze po utwardzonych i przetartych szlakach, inni poszukują większych emocji, uciekając od zgiełku i utartych schematów. Poruszanie się poza przygotowanymi trasami wymaga jednak odpowiedniej sprawności oraz wyposażenia przystosowanego do pokonywania głębokiego, nieprzetartego śniegu. Do wchodzenia pod górę na własnych nogach, a następnie bez konieczności zmiany sprzętu – zjeżdżania po naturalnym stoku, wykorzystywane są skitury.
Tego typu aktywność daje ogromną swobodę w docieraniu w rzadko odwiedzane zakątki gór, ale nakłada na turystę pełną odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo. Poruszanie się po dzikich zboczach wymusza nieustanną obserwację podłoża i analizę ukształtowania terenu. To właśnie na nieprzygotowanych stokach o nachyleniu od 30 do 45 stopni dochodzi do największej liczby wypadków. Na stabilność pokrywy śnieżnej wpływa tu wiele czynników – od grubości świeżego opadu, przez działanie wiatru usypującego niebezpieczne deski śnieżne, aż po nagłe wahania temperatury.
Jak czytać komunikaty lawinowe?
Skala zagrożenia lawinowego obejmuje pięć stopni. Ich znajomość pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji przed wyjściem w góry:
- 1. stopień (niski) – pokrywa śnieżna jest ogólnie stabilna. Wyzwolenie lawiny jest możliwe głównie przy dużym obciążeniu na nielicznych, skrajnie stromych stokach;
- 2. stopień (umiarkowany) – na niektórych stromych stokach pokrywa jest umiarkowanie związana. Słabsze warstwy mogą ustąpić pod ciężarem grupy osób;
- 3. stopień (znaczny) – poziom, przy którym dochodzi do wielu wypadków. Wyzwolenie lawiny może nastąpić nawet przy małym obciążeniu;
- 4. stopień (wysoki) – pokrywa jest słabo związana na większości stromych stoków. Należy spodziewać się licznych, samoistnych lawin;
- 5. stopień (bardzo wysoki – ekstremalne zagrożenie. Lawiny schodzą samoistnie również na łagodniejszych stokach. Obowiązuje zakaz wyjść w góry.
Niezbędne wyposażenie i zasady bezpieczeństwa
Wyjście w teren zagrożony wymaga posiadania sprzętu określanego jako lawinowe ABC. Elementy te nie chronią przed zejściem śniegu, ale umożliwiają przeprowadzenie sprawnej akcji ratunkowej.
W skład podstawowego zestawu wchodzą:
- detektor lawinowy – urządzenie nadawczo-odbiorcze, które umożliwia szybkie zlokalizowanie osoby pod śniegiem;
- sonda lawinowa – składana tyczka służąca do dokładnego określenia głębokości zasypania;
- łopata lawinowa – wykonana z trwałego materiału, umożliwiająca odkopanie twardego śniegu.
Podczas przemieszczania się w grupie ważne jest zachowanie odstępów odciążających na stromych fragmentach, co ogranicza ryzyko naruszenia pokrywy śnieżnej.
Jak zaplanować trasę i ocenić ryzyko?
Zanim zrobisz pierwszy krok na szlaku, przeprowadź szybki rachunek ryzyka. Sprawdź prognozę, przeanalizuj komunikaty lawinowe i określ miejsca, w których w razie potrzeby bezpiecznie zawrócisz. Koniecznie poinformuj kogoś, dokąd zmierzasz i o której planujesz powrót. Samotne wyprawy w nieprzygotowany teren obniżają bezpieczeństwo – w razie wypadku pomoc nie nadejdzie od razu. Pamiętaj: odwrót przy pogarszających się warunkach to nie porażka, lecz dowód dojrzałości.
Zimowa turystyka daje ogromną satysfakcję, ale nie wybacza brawury. Aktualna wiedza, kompletny sprzęt i gotowość do zmiany planów zwiększają szanse na bezpieczny powrót. Góry nie uciekną – czasem trzeba zrezygnować, by móc w nie ponownie wrócić.
Artykuł sponsorowany
