Jolanta Telega
Nowe przepisy są częścią szerszej polityki zaostrzania regulacji wobec imigrantów w branży transportowej. W ostatnich miesiącach wprowadzono m.in. surowsze egzekwowanie wymogu znajomości języka angielskiego, cofnięcie certyfikatów dla tysięcy szkół szkolących kierowców, a także przedłożono propozycje ustaw całkowicie ograniczających dostęp imigrantów do zawodu.
Administracja Trumpa uzasadnia zmiany względami potrzebą uszczelnienia systemu. W tle pojawiają się głośne wypadki drogowe oraz argument o konieczności lepszej weryfikacji kierowców. Jednak przeciwnicy wskazują, że ostatnia decyzja ma przede wszystkim charakter polityczny, a jej skutki mogą okazać się odwrotne do zamierzonych – zamiast zwiększyć bezpieczeństwo, pogłębi problemy branży i podniesie koszty życia.
Kto traci prawo jazdy?
Nowe regulacje nie cofają licencji natychmiast. Mechanizm jest bardziej subtelny bardziej długofalowy. Przepisy nie oznaczają natychmiastowego cofnięcia komercyjnego prawa jazdy (CDL), ale uniemożliwiają wielu imigrantom uzyskanie nowego dokumentu lub przedłużenie już posiadanego. W praktyce oznacza to, że wraz z upływem ważności dokumentów kierowcy będą stopniowo wypadać z rynku pracy.
Zmiana dotyczy przede wszystkim:
- osób ubiegających się o azyl,
- uchodźców,
- beneficjentów programu DACA,
- innych imigrantów z tymczasowym statusem.
Co istotne, zdecydowana większość z nich przebywa w USA legalnie i wcześniej spełniała wszystkie wymogi – ukończyła szkolenia, zdała egzaminy i posiadała pozwolenie na pracę.
Nowe przepisy wynikają z regulacji przyjętej przez Federal Motor Carrier Safety Administration (FMCSA), znanej jako „Final Rule on Non-Domiciled Commercial Driver’s Licenses” (2026). Wprowadza ona zasadę, że samo prawo do pracy nie wystarcza już do uzyskania CDL – konieczny jest bardziej stabilny status imigracyjny.
Kto zachowuje uprawnienia?
Nie wszyscy imigranci zostali objęci ograniczeniami. To ważne rozróżnienie, bo w debacie publicznej często dochodzi do uproszczeń. Nowe regulacje nie obejmują posiadaczy zielonej karty (lawful permanent residents) ani imigrantów-obywateli USA. Oznacza to, że osoby ze stałym pobytem nadal mogą uzyskiwać i odnawiać prawa jazdy na dotychczasowych zasadach.
Uprawnienia zachowują również niektóre grupy pracowników tymczasowych – np. osoby posiadające określone wizy (H-2A, H-2B, E-2). Problem dotyczy więc głównie tych, którzy znajdują się w bardziej niepewnej sytuacji prawnej, mimo że często od lat pracują i płacą podatki w USA.
Czy można się bronić?
W obecnej sytuacji utrzymanie prawa jazdy przez imigranta zależy głównie od jego statusu prawnego. Możliwości są stosunkowo ograniczone, ale istnieją. Osoby, którym uda się zmienić status imigracyjny, np. uzyskają stały pobyt (green card) lub odpowiednią wizę pracowniczą (np. H-2B), mogą nadal kwalifikować się do uzyskania lub odnowienia CDL. Poza tym organizacje obywatelskie już złożyły pozwy przeciwko nowym przepisom. Jeśli sądy uznają je za niezgodne z prawem, część kierowców będzie mogła odzyskać uprawnienia. Jednak wielu z nich będzie zmuszonych do szukania pracy poza transportem komercyjnym, co dla części oznacza dramatyczny spadek dochodów.
Nowe przepisy od początku budzą duże kontrowersje. I zostały szybko zaskarżone. Organizacje broniące praw obywatelskich, w tym Public Citizen Litigation Group, wniosły pozwy przeciwko administracji federalnej, argumentując, że regulacja ma charakter dyskryminacyjny, nie ma oparcia w danych dotyczących bezpieczeństwa i narusza zasadę równego traktowania. Podkreślają, że rząd sam przyznał, iż brak dowodów na to, że imigranci są mniej bezpiecznymi kierowcami niż obywatele USA.
Spory toczą się również na poziomie stanowym. W Kalifornii sąd tymczasowo zablokował cofanie licencji dla tysięcy kierowców, wskazując na możliwe naruszenia procedur. Co więcej, podobne regulacje w przeszłości były już wstrzymywane przez sądy federalne.
To oznacza, że sytuacja prawna kierowców pozostaje niepewna. Przepisy obowiązują, ale o ich przyszłości wciąż mogą rozstrzygnąć sądy.
Gospodarka na cienkim lodzie
Transport kołowy stanowi krwiobieg amerykańskiej gospodarki – odpowiada za ponad 70 proc. przewozu towarów. Jednocześnie branża już wcześniej zmagała się z wysoką rotacją pracowników, niedoborem kierowców i rosnącymi kosztami paliwa.
Imigranci stanowili około 5 proc. wszystkich kierowców, ale często wypełniali najbardziej wymagające segmenty rynku, wypełniając luki tam, gdzie nie dojeżdżali kierowcy z obywatelstwem. Ich stopniowe wykluczanie oznacza jedno: mniejszą podaż pracy.
Eksperci nie przewidują natychmiastowego załamania systemu dostaw, ale wskazują na inny efekt: wzrost kosztów transportu. Firmy będą musiały płacić więcej, aby przyciągnąć kierowców, a te koszty niemal zawsze przenoszone są na konsumentów. W praktyce oznacza to wyższe ceny żywności, produktów codziennego użytku i usług.
Sytuację dodatkowo pogarsza wzrost cen paliw – m.in. w związku z napięciami geopolitycznymi i wojną z Iranem. W efekcie gospodarka znajduje się pod podwójną presją: droższej energii i kurczącej się siły roboczej.
Ludzie za statystykami
Za liczbą „200 tysięcy kierowców” kryją się konkretne historie. Wielu z nich zainwestowało całe oszczędności w ciężarówki i własne firmy. W szczególnie trudnej sytuacji są osoby objęte programem DACA czy azylanci – ludzie, którzy często spędzili w USA wiele lat i zbudowali tam swoje życie.
Dla lokalnych społeczności może to oznaczać: spadek dochodów rodzin, większe obciążenie systemów socjalnych i problemy z dostępnością usług transportowych.
Nowe regulacje dotyczące praw jazdy dla imigrantów to jedna z decyzji, które wykraczają daleko poza jedną grupę zawodową. Choć formalnie dotyczą tylko części kierowców, ich skutki odczuje niemal każdy amerykański konsument. Bo kiedy ciężarówki przestają jeździć – drożeje wszystko.
Jolanta Telega
[email protected]
