W niedzielę, 26 kwietnia 2026 roku na scenie Copernicus Center w Chicago wystąpiło blisko 100 artystów Lajkonika, podzielonych na sześć grup wiekowych, prezentując wyjątkowe widowisko folklorystyczne i zapraszając widzów do świata żywej tradycji – pełnego barwnych choreografii, rytmicznej muzyki, opowieści oraz inscenizowanych zwyczajów ludowych. Wiejska chata, studnia, bocianie gniazdo nie były tylko dekoracją — stały się częścią opowieści, przenosząc widzów wprost na wiejskie podwórze. Całość dopełniały obrazy wyświetlane na telebimie, które harmonijnie współgrały z wydarzeniami na estradzie. Raz pogłębiały nastrój, a raz dopowiadały historię — jak wspomnienia, które ożywają na nowo pozostawiając widza z poczuciem uczestnictwa w czymś autentycznym i poruszającym.
Trzykrotnie rozbrzmiewający fragment hejnału z wieży Mariackiej w Krakowie, oznajmił rozpoczęcie wieczoru. Zebranych powitały Agnieszka Ptasznik-Reinz i Paula Grzebień-Ciężobka. Na widowni zasiedli m.in. konsul generalna RP w Chicago Regina Jurkowska i ks. Robert Będziński, dyrektor Polskiej Misji Duszpasterskiej pw. Trójcy Świętej, przedstawiciele Związku Narodowego Polskiego, Muzeum Polskiego w Ameryce, Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce, oraz sponsorów parafii, szkół i mediów polonijnych.
Barwny spektakl rozpoczął się od – poprzedzonego fragmentami „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza – uroczystego poloneza w wykonaniu Reprezentacji, Absolwentów i Grupy Młodzieżowej, a następnie kontynuowany dynamicznym mazurem z opery „Halka” Stanisława Moniuszki. Dbałość o detale – precyzyjnie wykonane figury taneczne i mimika, gdzie każdy ruch był starannie przemyślany i perfekcyjnie zsynchronizowany, świadczyły o wysokim profesjonalizmie zespołu.
Krakowiaczki i Mały Lajkonik zaprezentowali kolorowe i wesołe zabawy na krakowskim rynku z udziałem Tatarzyna – symbolu zespołu. Pląsy z nim szczególnie głośno oklaskiwali najmłodsi widzowie. Ten występ były znakomitym wprowadzeniem do następnego punku programu, którym była inscenizacja wiejskiego jarmarku, inspirowanego i ilustrowanego fragmentami „Chłopów” Władysława Reymonta. U naszego noblisty targowisko było czymś większym niż zwykłą okazją do handlu – było świętem całej wsi, wydarzeniem, które wyrywało ludzi z codziennego rytmu pracy i zamieniało Lipce w tętniące życiem centrum spotkań, rozmów i interesów, stając się małym teatrem wiejskiego życia i poczuciem, że uczestniczy się w czymś ważnym dla całej społeczności. Taką atmosferę jarmarku ze straganami, odpustowymi towarami i akcesoriami znakomicie oddali jego pomysłodawcy, i wykonawcy.
W duchu ludowej zabawy Grupa Dorosła zatańczyła Polkę na Jarmarku, Grupa Młodzieżowa – tańce śląskie i żywieckie. Mały Lajkonik zaprezentował tańce lasowiackie, a Reprezentacja-tańce opoczyńskie. Grupa Młodzieżowa – dziewczęta oraz Reprezentacja – chłopcy przedstawili układy taneczne „Sarna” oraz „U wójta w ogrodzie”. Uwagę publiczności zwracały ciekawie skomponowane układy choreograficzne, w których tancerze płynnie i z entuzjazmem łączyli elementy tańca z ekspresją sceniczną, tworząc spójną i widowiskową całość, a ludowe stroje zachwycały bogactwem kolorów, haftów i zdobień wprowadzając widzów w klimat różnych regionów.
Ale Lajkonik to nie tylko tańce i muzyka ludowa, lecz także propozycja dla mieszczuchów, co udowodnili reprezentanci i absolwenci Lajkonika. Tancerze wykonali dynamicznego swinga, który w okresie przedwojennym był symbolem mody miejskiej i repertuaru jazzowego. Opracowanie choreograficzne tańca – wywodzącego się z Harlemu okresu lat 20.–30. XX wieku. Choreografia autorstwa Jakuba Zajączkowskiego wypełniona była zaskakującymi, ciekawymi rozwiązaniami, wymagającymi wysokiej sprawności fizycznej, co wywołało aplauz publiczności.
Podczas przerwy widzowie mogli obejrzeć kolekcję zdjęć dokumentujących najważniejsze wydarzenia z historii zespołu – niezapomniane koncerty, dalekie podróże i prywatne spotkania. Sporym powodzeniem cieszyła się jarmarczne obwarzanki i precle oraz specjalnie zaaranżowane stanowisko dla okolicznościowych fotografii, podczas gdy na telebimie w sali koncertowej prezentowane były zdjęcia i sylwetki członków Lajkonika.
Po przerwie na scenie wystąpili: Grupa Młodzieżowa – dziewczęta prezentując układ taneczny „Wianki”, Reprezentacja w tańcach spiskich, Krakowiaczki w zabawie „Miała baba koguta”, Mały Lajkonik w tańcach lubelskich. Grupa Młodzieżowa wykonała tańce cieszyńskie a Reprezentacja i Absolwenci tańce przeworskie i rzeszowskie oraz Finał spiski.
Niezapomnianych wrażeń dostarczyło widowisko poświęcone ludowemu zwyczajowi wielkanocnemu zwanemu „Turki”, które rozpoczynało się przygotowaniami „Na rezurekcję”. Zgodnie z jego tradycją mężczyźni po odpowiednim treningu i musztrze pełnią straż przy Grobie Pańskim od Wielkiego Piątku do Niedzieli Wielkanocnej. Żołnierze-wartownicy w hełmach i z szablami, wystrojeni w mundury stylizowane na wojskowe i wzbogacone elementami dawnych strojów tureckich, mają przypominać „turecki” wygląd strażników, którzy po zwycięstwie Jana III Sobieskiego pod Wiedniem, w zdobycznych mundurach stanęli przy Grobie Chrystusa. Podczas prezentacji Turków, Tancerzom z Lajkonika – reprezentacji chłopców i absolwentów – towarzyszyła Orkiestra Dęta Trójcowa. Jej efektowne, niemal dramatyczne wejście oraz obecność na scenie Copernicus Center nadały wydarzeniu spontaniczny i autentyczny charakter, przywołując skojarzenia z orkiestrami strażackimi, które niegdyś stanowiły nieodzowny element uroczystości ludowych. Warto podkreślić, że istotny wkład w przygotowanie i prezentację zwyczajów ludowych mieli rodzice młodych artystów, i dla niektórych był to debiut na dużej scenie.
Duże emocji dostarczyło finałowe wspólne wykonanie przez wszystkich członków zespołu wzruszających i emocjonujących „Kwiatów Polskich”, które porwało publiczność do wspólnego śpiewu. Na zakończenie wieczoru Halina Misterka, kierownik artystyczny Lajkonika podziękowała członkom i opiekunom zespołu oraz obsłudze technicznej za przygotowanie jubileuszowej gali. Szczególne słowa uznania skierowała do członków rady zespołu i jej dyrektora ks. Roberta Będzińskiego, dzięki którym zespół może realizować ambitne plany i pomysły twórcze. W realizacji tych zamierzeń istotną rolę spełniają sponsorzy, a wśród nich m.in. Polish National Alliance (PNA), Konsulat RP w Chicago, Copernicus Foundation, Polish American Medical Society i Polish & Slavic Federal Credit Union. Przedstawiciele Zespołu Pieśni i Tańca POLONIA z Chicago, Polskiej Szkoły im. Świętej Trójcy oraz Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce przekazali radzie zespołu Lajkonik wyrazy uznania i podziękowania oraz listy pochwalne z okazji jubileuszu. Do tych gratulacji dołącza również nasza gazeta, życząc nieustającej radości z pielęgnowania polskiego folkloru, ciekawych wojaży, nagród na festiwalach i zapału w propagowaniu polskiej tradycji i folkloru.
Tekst i zdjęcia: Andrzej Moniuszko
