Po wielogodzinnych negocjacjach i nocnych obradach budżet stanu Illinois został zatwierdzony wcześnie rano w poniedziałek, 1 czerwca, przez ustawodawców w Springfield. W Senacie poparło go 37 senatorów, a 21 było przeciw. W Izbie Reprezentantów projekt przeszedł stosunkiem głosów 76 do 39. To największy budżet w historii stanu.
Budżet przewiduje wydatki na poziomie około 55,9 mld dolarów oraz niewielką nadwyżkę budżetową wynoszącą około 100 mln dolarów na koniec roku fiskalnego.
Plan zakłada ponad 800 mln dolarów nowych wpływów podatkowych. Obejmują one między innymi nowy podatek od dużych firm mediów społecznościowych, który ma przynieść około 200 mln dolarów, oraz przedłużenie ograniczeń dotyczących odliczania strat operacyjnych przez korporacje w Illinois, co ma zwiększyć dochody stanu o kolejne 300 mln dolarów.
Jednocześnie ustawodawcy zdecydowali o sześciomiesięcznym wstrzymaniu planowanej podwyżki stanowego podatku paliwowego. Od 1 lipca kierowcy nie zapłacą więc wyższej stawki podatku od benzyny i diesla. Pakiet obejmuje również 10-dniowe zwolnienie z podatku od sprzedaży wybranych artykułów szkolnych przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego.
Demokraci podkreślają, że budżet nie przewiduje podwyżek podatków dla rodzin ani cięć w kluczowych usługach socjalnych. Republikanie twierdzą, że wydatki stanu wzrosły za kadencji Pritzkera o miliardy dolarów i krytykują dalsze zwiększanie obciążeń podatkowych dla biznesu.
Budżet przewiduje dodatkowe 350 mln dol. dla szkół podstawowych i średnich, zgodnie z obowiązującą formułą finansowania edukacji. Finansowanie uniwersytetów stanowych wzrośnie o 3 proc., a college otrzymają podwyżkę finansowania o 1 proc.
Pełną kwotę – 11,2 mld dol. – przeznaczono również na wymagane wpłaty do stanowego systemu emerytalnego, choć eksperci od lat wskazują, że zobowiązania emerytalne Illinois przekraczają już 144 mld dol.
W budżecie znalazło się także ponad 100 mln dol. na zatrudnienie 100 nowych funkcjonariuszy służby więziennej i personelu administracyjnego w zakładach karnych.
Jednym z nowych programów jest przeznaczenie 70 mln dolarów na pomoc żywnościową dla mieszkańców Illinois, którzy utracą federalne świadczenia SNAP wskutek nowych wymogów dotyczących zatrudnienia wprowadzonych przez administrację prezydenta Donalda Trumpa. Osoby tracące świadczenia mają otrzymać jednorazowe wsparcie w wysokości 400 dol.
Stan planuje także wydać 143 mln dol. na program opieki zdrowotnej dla nieudokumentowanych seniorów oraz kolejne 4 mln dolarów na centra świadczące usługi dla imigrantów przybywających do Illinois.
Finansowanie samorządów lokalnych wzrośnie. Ustawodawcy utrzymali ich udział w stanowym podatku dochodowym na poziomie 6,47 proc. Wartość procentowa pozostanie bez zmian, ale całkowite wpływy wzrosną wraz z naturalnym wzrostem dochodów. Gubernator J.B. Pritzker wcześniej proponował obniżenie tego wskaźnika.
Budżet przewiduje również kontynuację programu umarzania długów medycznych. Na fundusz przeznaczono dodatkowe 5 milionów dolarów. Według biura gubernatora wcześniejsza inwestycja 10 mln dol. pozwoliła już na redukcję około miliarda dolarów zadłużenia u ponad 500 tysięcy mieszkańców Illinois.
Nowe przepisy obejmują także regulacje dotyczące produktów z konopi o niskiej zawartości THC. W praktyce silniejsze produkty mają zostać przeniesione z ogólnodostępnych sklepów do rynku konopi regulowanego przez państwo. Zmiany są wprowadzane w kontekście zbliżającego się federalnego zakazu większości produktów THC pochodzących z konopi.
Ustawodawcy zdecydowali również o przesunięciu o kolejny rok wejścia w życie kontrowersyjnego zakazu pobierania części opłat od transakcji kartami kredytowymi. Nowe przepisy mają obowiązywać od lipca 2027 roku.
W liczącym 3703 strony budżecie znalazły się także podwyżki dla samych ustawodawców. Wynagrodzenie wszystkich 177 członków stanowego parlamentu wzrośnie o 3,2 proc. do 101 450 dol. rocznie. Po raz pierwszy w historii Illinois pensje parlamentarzystów przekroczą granicę 100 tys. dol. rocznie.
O około 3,2 proc. wzrosną również wynagrodzenia innych wybieralnych urzędników stanowych i szefów agencji. Sam gubernator J.B. Pritzker, miliarder i spadkobierca fortuny sieci hoteli Hyatt, nie pobiera jednak wynagrodzenia za pełnienie urzędu.
Ustawodawcy przyjęli również ustawę mającą chronić informacje dotyczące aborcji w elektronicznej dokumentacji medycznej. Reproductive Health Records Privacy Act pozwala pacjentom decydować, czy informacje o przebytych aborcjach lub diagnozie dysforii płciowej będą umieszczane w cyfrowych kartotekach medycznych.
Nowe przepisy mogą mieć szczególne znaczenie dla osób przyjeżdżających do Illinois z innych stanów w celu uzyskania opieki medycznej.
Jedną z kwestii, której ustawodawcy nie zdążyli rozpatrzyć przed zakończeniem wiosennej sesji legislacyjnej, była regulacja dotycząca centrów danych. Zwolennicy projektu ustawy POWER Act argumentowali, że ograniczyłby on „niekontrolowany rozwój centrów danych” w Illinois.
Projekt POWER Act nie został poddany pod głosowanie. Jego zwolennicy zapowiedzieli, że będą zabiegać o przyjęcie ustawy podczas jesiennej sesji poświęconej rozpatrywaniu wet gubernatora.
Joanna Trzos
[email protected]
