Jolanta Telega
Według danych amerykańskich organizacji medycznych niemal jedna szósta lekarzy pracujących w USA ukończyła studia medyczne poza granicami kraju. W niektórych specjalizacjach oraz na terenach wiejskich odsetek ten jest jeszcze wyższy. Podobnie wygląda sytuacja wśród pielęgniarek, opiekunów osób starszych, rehabilitantów czy pracowników laboratoriów.
Bez napływu nowych pracowników z zagranicy amerykański system zdrowia miałby coraz większe problemy z obsadzeniem stanowisk. Starzenie się społeczeństwa oznacza bowiem rosnące zapotrzebowanie na usługi medyczne, podczas gdy liczba rodzimych pracowników ochrony zdrowia nie nadąża za potrzebami rynku.
Problem szczególnie widoczny jest w domach opieki i placówkach długoterminowej opieki nad seniorami. To właśnie tam imigranci stanowią często znaczną część personelu wykonującego najtrudniejsze i najgorzej opłacane obowiązki.
Paradoks współczesnej Ameryki polega na tym, że kraj potrzebuje imigrantów do opieki nad starzejącym się społeczeństwem prowadząc coraz bardziej restrykcyjną politykę imigracyjną. Spór o dostęp do Medicaid, ubezpieczeń zdrowotnych i finansowanie leczenia osób bez ważnego statusu stał się jednym z najważniejszych tematów politycznego sporu.
Legalni imigranci też mają problemy
Wbrew stereotypom nawet osoby przebywające w USA legalnie nie zawsze mają łatwy dostęp do publicznego systemu ochrony zdrowia. Prawo federalne skomplikowało zasady kwalifikacji do programu Medicaid. Oprócz obywateli amerykańskich dostęp do niego mają tylko wybrane grupy cudzoziemców posiadających tzw. kwalifikowany status imigracyjny. Obejmuje on między innymi stałych rezydentów, uchodźców czy osoby, którym przyznano azyl. Wielu legalnie przebywających w USA cudzoziemców – na przykład posiadacze wiz studenckich, biznesowych czy uczestnicy programu DACA – jest z tego systemu wyłączonych.
Dodatkowo część legalnych imigrantów musi odczekać pięć lat od uzyskania odpowiedniego statusu, zanim uzyska prawo do świadczeń Medicaid. Wyjątki dotyczą m.in. niektórych dzieci i kobiet w ciąży, ale zakres świadczeń zależy od decyzji poszczególnych stanów.
W praktyce oznacza to, że wielu legalnych imigrantów przez lata funkcjonuje na granicy systemu zdrowotnego, często korzystając wyłącznie z prywatnych polis lub ograniczając wizyty lekarskie do niezbędnego minimum.
Nieudokumentowani – między leczeniem a polityką
Jeszcze więcej emocji budzi kwestia opieki zdrowotnej dla osób nieudokumentowanych. W debacie publicznej często pojawiają się oskarżenia, że „nielegalni imigranci korzystają z Medicaid kosztem podatników”.
Dane pokazują jednak znacznie bardziej złożony obraz. Osoby nieudokumentowane nie mają prawa do tradycyjnego Medicaid. To jeden z najczęściej powtarzanych przez ekspertów faktów, który regularnie ginie w politycznych sporach. Mogą natomiast korzystać z tzw. Emergency Medicaid, czyli finansowania nagłych przypadków medycznych. Wynika to nie tylko z zasad humanitarnych, ale również z federalnego prawa nakazującego szpitalom ratowanie życia każdemu pacjentowi znajdującemu się w stanie zagrożenia zdrowia lub życia – niezależnie od obywatelstwa czy statusu pobytowego.
Koszty tego programu stanowią mniej niż pół procent wszystkich wydatków Medicaid. Znaczna część środków przeznaczana jest na porody dzieci, które automatycznie stają się obywatelami USA na mocy miejsca urodzenia.
To właśnie ten fragment systemu znalazł się ostatnio w centrum politycznej batalii. Republikanie argumentują, że ograniczenie wydatków pozwoli zmniejszyć koszty programu Medicaid, podczas gdy Demokraci ostrzegają, że skutkiem będą problemy finansowe szpitali oraz pogorszenie dostępu do opieki medycznej dla najuboższych mieszkańców kraju.
Szpitale na pierwszej linii frontu
Najbardziej praktyczne spojrzenie na problem mają dyrektorzy szpitali. Dla nich pacjent z zawałem serca, ciężkim urazem czy komplikacjami porodowymi nie jest przede wszystkim imigrantem, lecz człowiekiem wymagającym natychmiastowej pomocy.
Placówki medyczne od lat alarmują, że ograniczanie finansowania leczenia nagłych przypadków może doprowadzić do pogorszenia ich sytuacji ekonomicznej. Szczególnie narażone są szpitale wiejskie i placówki obsługujące biedniejsze społeczności.
To kolejny paradoks amerykańskiego systemu. Nawet osoby domagające się bardziej restrykcyjnej polityki imigracyjnej oczekują przecież sprawnie działających szpitali ratunkowych, oddziałów porodowych i izb przyjęć. Tymczasem te instytucje często funkcjonują dzięki mechanizmom finansowania, które obejmują również leczenie osób bez uregulowanego statusu.
Zdrowie jako pole bitwy politycznej
W ostatnich latach spór o imigrację coraz mocniej przenika do polityki zdrowotnej. Organizacje medyczne i społeczne alarmują, że kolejne cięcia w Medicaid mogą pozbawić miliony ludzi dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej, jednocześnie zwiększając środki przeznaczane na deportacje i działania służb imigracyjnych.
Z kolei zwolennicy zaostrzenia przepisów twierdzą, że państwo powinno przede wszystkim chronić interesy obywateli i ograniczać wydatki publiczne związane z imigracją.
Obie strony przedstawiają argumenty, które trafiają do podzielonego elektoratu. Problem polega na tym, że rzeczywistość jest bardziej skomplikowana niż polityczne hasła.
Kto będzie leczył Amerykę?
Niezależnie od tego, jak będzie wyglądała przyszła polityka imigracyjna, jedno wydaje się pewne: amerykańska służba zdrowia nie uniezależni się od pracy imigrantów. To oni już dziś leczą pacjentów, opiekują się seniorami, pracują na nocnych dyżurach i wypełniają luki kadrowe, których nie są w stanie zapełnić rodzimi pracownicy. Jednocześnie część z nich sama zmaga się z ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej.
Debata o imigracji w USA często sprowadzana jest do pytania, kto ma prawo przekroczyć granicę. Coraz częściej warto jednak zadawać inne pytanie: kto będzie opiekował się amerykańskimi pacjentami za dziesięć czy dwadzieścia lat?
Historia Stanów Zjednoczonych jest historią kolejnych fal imigrantów. Dziś wielu z nich nie buduje już kolei ani fabryk, lecz stoi przy szpitalnych łóżkach. Jeśli Ameryka zacznie traktować ich wyłącznie jako problem, może przeoczyć fakt, że są również częścią rozwiązania jednego z największych wyzwań XXI wieku – kryzysu opieki zdrowotnej. Pytanie nie brzmi więc, czy Ameryka potrzebuje imigrantów. Pytanie brzmi, czy może sobie pozwolić na to, by ich zabrakło.
Jolanta Telega
[email protected]
