Jesień 1958 roku w Stanach Zjednoczonych przypadała na okres zimnowojennej paranoi oraz fali doniesień o UFO, które regularnie elektryzowały opinię publiczną od czasu incydentu w Roswell w 1947 roku. Kolej Monon Railroad, nazywana potocznie „The Monon”, była głównym szlakiem transportowym stanu Indiana, łączącym Chicago z Indianapolis i Louisville. Przebiegała przez rolnicze tereny Midwestu – krainę płaską, słabo zaludnioną i nocami ciemną, gdzie jedynymi wyraźnymi punktami świetlnymi były semafory i reflektory lokomotyw.
Początek kursu
W nocy z 2 na 3 października 1958 roku ze stacji rozrządowej w Monon wyruszył pociąg towarowy nr 91 kierujący się na południe, do Indianapolis. Skład liczył 56 wagonów (mierzących łącznie ponad 800 metrów długości) i był prowadzony przez trzy połączone lokomotywy dieslowskie. Załogę stanowiło pięciu doświadczonych pracowników kolei: Harry Eckman – maszynista, Cecil Gates – pomocnik maszynisty, Samuel Muir – kierownik pociągu (znajdujący się wagonie służbowym na końcu składu), Paul Sosbey – konduktor, również z tyłu pociągu, i Ed Robinson – hamulcowy.
Mężczyźni ci byli pragmatycznymi profesjonalistami, doskonale znającymi trasę, nocne zjawiska atmosferyczne, układ gwiazd oraz światła okolicznych farm i wież radiowych. Nie zdradzali jakichkolwiek tendencji do snucia teorii spiskowych czy opowiadania o kosmitach. Nic nie zapowiadało, że ta noc zapisze się w annałach ufologii.
Świetlna formacja
Około godziny 3.10 nad ranem, gdy pociąg minął miejscowość Kirklin i zbliżał się do granicy powiatu Clinton, pomocnik maszynisty Cecil Gates zauważył w oddali nietypowe zjawisko. Po wschodniej stronie torów, nisko nad ziemią, poruszały się cztery jasne punkty świetlne. Początkowo Gates pomyślał, że to światła dalekich samochodów lub pożar na jednej z farm, jednak obiekty poruszały się zbyt szybko i nienaturalnie płynnie.
Gates natychmiast zawołał maszynistę. Obaj mężczyźni zaczęli bacznie przyglądać się świetlnej formacji. Obiekty leciały w idealnym szyku liniowym (gęsiego), wznosząc się i opadając w idealnej synchronizacji. W ciągu kilku minut tajemnicze światła zbliżyły się do pociągu i wykonały manewr, który wykluczył jakiekolwiek zjawisko meteorologiczne: cała formacja skręciła pod kątem prostym, przeleciała tuż przed nosem pociągu nad torami i zwolniła, dostosowując swoją prędkość (około 50 km/h) do tempa jadącego składu towarowego.
Ufologiczna ciuciubabka
Maszynista, zaniepokojony niezwykłym widowiskiem, użył pokładowego radia, by skontaktować się z pracownikami przebywającymi na końcu pociągu. W wagonie służbowym telefon odebrał konduktor. „Spójrzcie przez okno na tył pociągu lub nad nas, bo mamy tu jakieś dziwne towarzystwo” – miał powiedzieć Eckman.
Sosbey i kierownik pociągu wyszli na tylny pomost wagonu. To, co zobaczyli, wprawiło ich w osłupienie. Cztery obiekty, które minęły lokomotywę, leciały teraz bezpośrednio nad dachem pociągu, przesuwając się powoli od przodu ku tyłowi składu. Dzięki temu, że obiekty znalazły się zaledwie kilkadziesiąt metrów nad wagonami, kolejarze zyskali możliwość dokładniejszego przyjrzenia się ich strukturze. Według relacji Sosbeya i Muira nie były one jedynie punktami świetlnymi. Miały kształt spłaszczonych dysków lub spodków, o średnicy szacowanej na około 12 metrów (40 stóp) i wysokości około 3 metrów (10 stóp). Świeciły jasnym, jednolitym, białym światłem, przypominającym blask ówczesnych lamp fluorescencyjnych, jednak ich krawędzie wydawały się lekko rozmyte lub zamglone. Co najbardziej uderzające, obiekty poruszały się w całkowitej, absolutnej ciszy. Potężny ryk trzech silników diesla lokomotyw Monon zagłuszał wiele dźwięków, ale z tak bliskiej odległości załoga powinna usłyszeć szum śmigieł lub hałas silników odrzutowych, gdyby były to maszyny wojskowe. Nie usłyszano nic.
W pewnym momencie formacja wyprzedziła cały pociąg, poleciała na wschód, po czym zawróciła i ustawiła się bezpośrednio za wagonem służbowym, śledząc pociąg w odległości około 200 metrów. Dwa środkowe dyski leciały prosto, natomiast dwa skrajne były przechylone pod kątem, tworząc formację przypominającą półksiężyc lub literę „V”.
Sosbey postanowił sprawdzić, z czym lub z kim mają do czynienia. W wyposażeniu wagonu znajdowała się ciężka, kolejowa latarka inspekcyjna z pięcioma ogniwami i uszczelnionym reflektorem punktowym, dająca bardzo silny strumień światła. Konduktor wyszedł na pomost, oparł się o barierkę i wycelował snop światła prosto w najbliższy lecący obiekt.
Reakcja UFO była natychmiastowa i dowodziła, że obiektami steruje inteligencja reagująca na bodźce zewnętrzne. W ułamku sekundy po tym, jak światło latarki dotknęło „spodka”, cała formacja gwałtownie przyspieszyła, wznosząc się pionowo na wysokość kilkuset metrów i niemal znikając z oczu kolejarzy. Gdy tylko Sosbey wyłączył latarkę i opuścił rękę, obiekty w ciągu kilku sekund opadły na swoją poprzednią pozycję za pociągiem i kontynuowały podróż. Kolejarze powtórzyli ten eksperyment jeszcze raz z dokładnie takim samym skutkiem – obiekty uciekały przed bezpośrednim światłem, by po chwili wrócić na pozycję „pościgową”.
Przypadek „niewyjaśniony”
Ten niezwykły spektakl trwał łącznie około godziny i dziesięciu minut. Obiekty towarzyszyły pociągowi nr 91 na dystansie wielu kilometrów. Dopiero gdy skład zaczął zbliżać się do gęściej zaludnionych obszarów przedmieść Indianapolis, w okolicach miejscowości Sherida, cztery dyski nagle zmieniły formację, ułożyły się w pionową linię, gwałtownie przyspieszyły w kierunku północno-wschodnim i zniknęły za horyzontem w ciągu kilku sekund.
Po dotarciu do stacji docelowej w Indianapolis wstrząśnięta załoga zgłosiła zdarzenie dyspozytorowi. Ze względu na nienaganną opinię wszystkich pięciu pracowników sprawa nie została zbagatelizowana przez dyrekcję linii Monon Railroad. Informacja szybko przedostała się do lokalnych mediów, a stamtąd trafiła na łamy gazet ogólnokrajowych.
Sprawą zainteresowało się NICAP (National Investigations Committee on Aerial Phenomena) – największa cywilna organizacja badająca fenomen UFO w USA, w której skład wchodzili m.in. emerytowani oficerowie wojskowi i naukowcy. Legendarny badacz NICAP Richard Hall osobiście przesłuchał załogę pociągu. Świadectwa kolejarzy były spójne, pozbawione sprzeczności i przepełnione detalami technicznymi, co uczyniło ten przypadek jednym z najlepiej udokumentowanych tzw. Bliskich Spotkań Pierwszego Stopnia (CE-I).
Raport ze zdarzenia w Monon trafił również do rąk oficjalnego zespołu badawczego Sił Powietrznych USA (USAF) prowadzącego słynny Project Blue Book (Projekt Błękitna Księga). Wojskowi analitycy próbowali wyjaśnić to zdarzenie masowymi omamami, odbiciami światła księżyca od chmur lub przelotem samolotów-cystern KC-97, tankujących bombowce B-47. Żadne z tych wyjaśnień nie pasowało do faktów. Samoloty nie mogłyby latać na wysokości kilkudziesięciu metrów nad torami w terenie rolniczym z prędkością 50 km/h, a zjawiska atmosferyczne nie reagowałyby ucieczką przed światłem latarki.
Ostatecznie, mimo prób zdeprecjonowania historii przez szefów Project Blue Book, zdarzenie z Monon z 3 października 1958 roku pozostało w klasyfikacji ufologicznej jako przypadek „niewyjaśniony”, stanowiąc klasyczny przykład spotkania z nieznaną technologią w sercu Ameryki. Do dziś historia ta jest wspominana przez miłośników historii kolei oraz badaczy tajemnic jako jeden z najbardziej fascynujących epizodów na amerykańskich liniach kolejowych lat 50.
Zeznania
Jak już wspomniano, 5-osobowa załoga pociągu składała się z ludzi rozsądnych i wiarygodnych. W związku z tym warto przytoczyć kilka złożonych przez nich zeznań, które są bardzo spójne i pozbawione sprzeczności. Cecil Bridge, były pilot wojskowy, mający na swoim koncie 450 godzin lotów ciężkimi bombowcami, tak opisał to wydarzenie:
„Właśnie minęliśmy niewielką miejscowość o nazwie Wasco. Nie ma tam właściwie miasta – to tylko swego rodzaju skrzyżowanie dróg. To właśnie tam po raz pierwszy dostrzegliśmy na niebie, przed nami, cztery światła. Były to światła w ruchu. Początkowo wyglądały jak gwiazdy, ale szybko zdaliśmy sobie sprawę, że nimi nie są, ponieważ się poruszały – widzieliśmy to wyraźnie. Poruszały się w formacji przypominającej otwartą literę V. Chyba ja zauważyłem je jako pierwszy. Obserwowałem je przez jakieś 15 sekund, po czym zwróciłem na nie uwagę moich kolegów przebywających ze mną w kabinie. Oni również zaczęli obserwować te światła. W pewnym momencie obiekty skręciły na zachód. Przecięły torowisko przed pociągiem. Rozmawiałem z Robinsonem i opowiedziałem mu, co widzieliśmy. Przez cały czas obserwacji tych obiektów, na trasie od Wasco do Kirklin, dużo rozmawialiśmy przez radio. Dyspozytor w Lafayette oczywiście nas słyszał, ale ani razu się nie wtrącił”.
Robinson kontynuował tę opowieść:
„Siedziałem w kopule obserwacyjnej, patrząc w stronę czoła pociągu, kiedy Bridge wywołał mnie przez radio. Zauważyłem już wcześniej te cztery skupiska światła, ale nie potrafiłem rozpoznać, czym są. Znajdowały się pół mili przed ostatnim wagonem – w odległości odpowiadającej całej długości pociągu. Chwilę po tym, jak się do mnie odezwał, obiekty oddaliły się i przez kilka minut ich nie widzieliśmy... a potem nagle wróciły. Tym razem obniżyły lot nad pociąg, nieco za lokomotywą. Zbliżały się do ostatniego wagonu. To znaczy, leciały na północ, podczas gdy pociąg zmierzał prosto na południe. Pociąg towarowy jest oczywiście dość głośny, ale nie słyszałem żadnego innego hałasu, na przykład ryku silnika samolotu. Wydaje mi się, że były bezgłośne – albo przynajmniej niemal bezgłośne”.
Zeznania pozostałych członków załogi były w zasadzie identyczne. Maszynista dodał jeszcze kilka szczegółów:
„Gdy wracały nad pociągiem, widzieliśmy, że to okrągłe obiekty o kolistym kształcie od spodu. Później, gdy leciały wzdłuż torów za nami, mogliśmy dostrzec, że miały około 40 stóp średnicy i może 10 stóp wysokości. Te dwa lecące pionowo znajdowały się mniej więcej nad krawędziami pasa kolejowego i około 200 jardów za ostatnim wagonem. Gdyby leciały płasko, a nie bokiem, ich krawędzie niemal by się stykały, więc ich średnica u podstawy musiała wynosić około 40 stóp”.
Prowadzącym dochodzenie w tej sprawie trudno było w jakikolwiek sposób podważyć te zeznania. Kolejarze byli trzeźwi i nie znajdowali się pod wpływem jakichkolwiek substancji, a ich kariery zawodowe były bez zarzutu. Choć nie mogli w tamtych czasach zaprezentować jakichkolwiek dowodów, takich jak zdjęcia, zapisy wideo, itd., ich zeznania zostały zaakceptowane jako wiarygodne, choć oczywiście niczego to nie wyjaśnia. Tezy o domniemanej zbiorowej halucynacji są w tym przypadku niezwykle trudne do uzasadnienia i w gruncie rzeczy żaden ze śledczych czegoś takiego na serio nie sugerował, gdyż mógłby w ten sposób narazić się na śmieszność. Sprawa ta zapewne na zawsze pozostanie zagadką.
Andrzej Malak
