Joanna Trzos
Projekt ustawy Responsibility in Firearms Legislation Act przewiduje, że producenci broni będą wpłacać pieniądze do stanowego funduszu, który pomoże pokrywać koszty ponoszone przez podatników i osoby bezpośrednio dotknięte strzelaninami w Illinois.
Producent byłby zobowiązany do zapłaty tylko wtedy, gdy wyprodukowana przez niego broń zostałaby użyta w Illinois w zdarzeniu, w którym ktoś został ranny lub zginął. Dotyczyłoby to między innymi zabójstw, samobójstw, przypadkowych postrzeleń oraz innych strzelanin, w których ktoś odniósł obrażenia.
Stanowe organy ścigania miałyby przekazywać policji stanowej (Illinois State Police, ISP) informacje o broni zabezpieczonej po takich zdarzeniach, w tym nazwę jej producenta.
Na tej podstawie ustalana byłaby wysokość corocznej wpłaty poszczególnych firm do specjalnego funduszu. Im więcej sztuk broni danego producenta byłoby powiązanych ze strzelaninami w Illinois, tym większą kwotę musiałaby zapłacić firma.
Łącznie producenci mieliby pokrywać od 7 do 15 procent rocznych kosztów związanych z przemocą z użyciem broni. Według autorów projektu nowe przepisy mogłyby przynieść Illinois prawie 300 milionów dolarów oszczędności już w pierwszym roku ich obowiązywania.
Według szacunków opartych na danych federalnych Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) przemoc z użyciem broni kosztuje Illinois około 20 miliardów dolarów rocznie.
„Proszę wskazać inną branżę w tym kraju, która może sprzedawać produkt, czerpać zyski ze szkód, jakie powoduje, i nic za to nie płacić” – powiedział podczas wtorkowej konferencji prasowej przed University of Chicago Medical Center stanowy poseł Kevin Olickal, jeden z autorów projektu ustawy.
Olickal porównał producentów broni do koncernów samochodowych, farmaceutycznych i tytoniowych, które mogą ponosić finansową odpowiedzialność za szkody związane ze swoimi produktami.
Autorzy projektu podkreślają, że przepisy nie objęłyby zdecydowanej większości producentów broni. W 2024 roku broń pochodzącą od 55 producentów zabezpieczono w związku z przypadkami obrażeń lub śmierci w Illinois. Według federalnych danych w samych Stanach Zjednoczonych działa ponad 3 tys. producentów broni.
Podobne rozwiązania były rozważane w innych stanach, ale żadne nie weszło dotychczas w życie. Jeśli ustawa Responsibility in Firearms Legislation Act zostanie przyjęta, Illinois będzie pierwszym stanem w kraju, który obciąży producentów broni częścią kosztów strzelanin.
Projekt ustawy przedstawiono kilka dni po długim weekendzie Labor Day, podczas którego w strzelaninach w Chicago zginęło osiem osób. Od piątku, 4 września, do poniedziałku wieczorem, 7 września, w 30 oddzielnych strzelaninach postrzelonych zostało łącznie 37 osób. Według policji chicagowskiej liczba morderstw była taka sama jak podczas długiego weekendu Labor Day w 2025 roku. Liczba osób postrzelonych spadła jednak o około 36 procent. Jednocześnie tegoroczne lato należało do najspokojniejszych pod względem liczby morderstw od dziesięcioleci. W czerwcu, lipcu i sierpniu w Chicago odnotowano łącznie 122 zabójstwa – najmniej w sezonie letnim od 1965 roku.
Joanna Trzos
[email protected]
