Andrzej Baraniak
W Centrum Kopernikowskim w Chicago 29 października oraz dzień później w Konsulacie Generalnym RP odbyły się Warsztaty Przeciwdziałania Dezinformacji Międzynarodowej „ABC Dezinformacji” prowadzone przez dr. Aleksego Szymkiewicza, antropologa, badacza nowych mediów i filozofa, który w Stowarzyszeniu Demagog koordynuje międzynarodowe projekty, szczególnie te dotyczące dezinformacji klimatycznej. Łącząc teorię z praktyką, jako doktorant Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu bada również wpływy społeczności otwartej na konflikt w Ukrainie.
– W obecnej dobie poszukiwanie prawdy jest bardzo ważne i coraz trudniejsze. Bardzo ważnym elementem docierania do prawdy jest weryfikacja informacji, którą w Stowarzyszeniu Demagog zajmujemy się na co dzień. Dociekanie prawdy w zalewie informacji, które docierają do nas z różnych źródeł, szczególnie z internetu, nie jest wcale takie proste, jeżeli patrzymy z perspektywy organizacji factcheckingowej, natomiast jeśli jesteśmy użytkowniczką, użytkownikiem mediów społecznościowych, to bardzo dobrą ścieżką na drodze odkrywania i docierania do prawdy jest korzystanie z dorobku i pracy tych organizacji. To jest już stosunkowo proste, ponieważ na ich stronach możemy zapoznać się z wynikami tych analiz. W naszym stowarzyszeniu Demagog codziennie sprawdzamy informacje. Są to głównie wypowiedzi polityków i polityczek. Sprawdzamy, czy wprowadzają w błąd, czy mówią prawdę, czy manipulują danymi, i to publikujemy na naszej stronie i w mediach elektronicznych. Oprócz tego weryfikujemy informacje ukazujące się na platformach społecznościowych i publikujemy je na naszych stronach, pokazując, czy dane stwierdzenie, które zaistniało w przestrzeni medialnej, jest prawdą czy fałszem. Mam nadzieję, że w czasie tych warsztatów uda mi się przekazać kilka wskazówek i praktycznych porad, jak te informacje weryfikować na własną rękę. Taki też jest cel naszych postępowań, ponieważ kolejną płaszczyzną działań naszego stowarzyszenia jest edukacja medialna, jaką zajmujemy się w powołanej przez Demagog Akademii Factcheckingu – powiedział prowadzący warsztaty dr Aleksy Szymkiewicz.
Prowadzący warsztaty omówił, jak samodzielnie rozpoznawać dezinformację, ukazując przypadki podszywania się pod osoby lub organizacje. Pokazał przykłady fałszywych informacji zweryfikowanych przez Stowarzyszenie Demagog, ukazując w przypadkach zaprezentowanych technik nie tylko omówiony przykład, lecz także narzędzia, dzięki którym w przyszłości szybko będzie można samemu rozpoznać manipulację.
Aby zweryfikować wiarygodność danego profilu, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na język i ton wypowiedzi. Błędy językowe i emocjonalny ton mogą świadczyć o tym, że mamy do czynienia z fałszywym profilem. Na Facebooku w sekcji „Informacje” i „Transparentność strony” można zobaczyć, od kiedy profil istnieje, czy zmieniano jego nazwę oraz w jakich krajach znajdują się jego administratorzy. Konto z bardzo krótką historią lub niejasnymi informacjami powinno wzbudzić naszą czujność. Warto sprawdzić, jakie treści udostępnia sprawdzone konto, czy są one związane z działalnością organizacji i od kiedy się pojawiają. Pomocne będzie także sprawdzenie oficjalnych kanałów organizacji czy instytucji, aby upewnić się, że mamy do czynienia z prawdziwym kontem, a nie próbą podszywania się. Informację o tym, kto jest członkiem zarządu danej organizacji czy firmy, możemy znaleźć w wyszukiwarce KRS lub bazie przedsiębiorców CEIDG, a na stronie rejestr.io sprawdzimy powiązania pomiędzy organizacjami.
Jedną z najskuteczniejszych metod sprawdzania źródeł w Internecie jest tzw. lateral reading, czyli „czytanie w poziomie”. Zamiast ufać treściom opublikowanym na danej stronie, lepiej od razu otworzyć kilka nowych kart przeglądarki i sprawdzić, co inne źródła mówią o danym serwisie, autorze lub o sprawdzanej informacji. Daje to szerszy kontekst i pozwala szybciej wyłapać manipulację lub powiązania. Skuteczność tej metody jest potwierdzona naukowo, warto więc przećwiczyć ją samodzielnie i zacząć stosować.
Jeśli chcemy doskonalić umiejętności krytycznego myślenia, trzeba sięgać po materiały, które pomagają sprawniej korzystać z mediów i narzędzi factcheckingowych. Wiele wskazówek można znaleźć na stronie Stowarzyszenia Demagog. Ważne jest, byśmy sami byli czujni i potrafili krytycznie myśleć, a nie tylko łykali serwowane informacje jak przysłowiowe pelikany, gdyż fałszywe informacje w sieci nie są jedynie drobną niedogodnością, ale mogą realnie wpływać na poczucie bezpieczeństwa zarówno indywidualnego odbiorcy, jak i grup ludzi oraz społeczeństw.
W warsztatach, które 30 października odbyły się w Konsulacie Generalnym RP, wzięli udział uczniowie ze szkół sobotnich. Uczestnicy otrzymali imienne dyplomy uczestnictwa. Warsztaty zostały zorganizowane z inicjatywy Konsulatu Generalnego RP.
Tekst i zdjęcia: Andrzej Baraniak/NEWSRP
