Jolanta Telega
Demokraci przejęli kontrolę nad obiema izbami Kongresu, a badanie AP Voter Poll przeprowadzone wśród ponad 100 tys. uczestników wyborów pokazało, że około sześciu na dziesięciu uznało działania administracji w zakresie egzekwowania prawa imigracyjnego za zbyt daleko idące. Podobny odsetek negatywnie oceniał sposób działania ICE. Nie znaczy to, że imigracja zdecydowała o wyniku. Najważniejsze okazały się wysokie koszty życia, gospodarka, wojna z Iranem i ogólna ocena władz.
Pierwsza rysa
Najciekawsza reakcja nastąpiła już po wyborach. W programie „60 Minutes” prezydent Trump przyznał, że polityka deportacyjna „mogła być zbyt twarda”. Odróżnił przy tym osoby określane przez administrację jako niebezpieczni przestępcy od ludzi, którzy mieszkają w USA od dziesięciu czy piętnastu lat, pracują w hotelach, przy pielęgnacji zieleni lub w innych branżach i płacą podatki. Zasugerował, że w ich przypadku można byłoby „wypracować jakieś porozumienie”.
Formalnie nie padło słowo „amnestia”. Politycznie jednak było już za późno na takie rozróżnienia. Dla części konserwatywnego zaplecza możliwość zalegalizowania pobytu osób, które wcześniej naruszyły prawo imigracyjne, jest właśnie amnestią.
Reakcja była natychmiastowa. Konserwatywni komentatorzy przypomnieli obietnice masowych deportacji i ostrzegali, że porozumienie z Demokratami oznaczałoby zdradę wyborczych zobowiązań. Biały Dom próbował tłumaczyć, że prezydent nigdy nie użył słowa „amnesty”.
Ale nie wszyscy Republikanie byli przeciwni zmianie. María Elvira Salazar z Florydy, od dawna zabiegająca o legalizację pobytu części długoletnich imigrantów, przyjęła wypowiedź z zadowoleniem.
Wycofanie bez zamknięcia drzwi
Następnego dnia ton był znów bardziej stanowczy. Trump oświadczył, że „amnestii nie będzie”, a dotychczasowa polityka deportacyjna pozostaje w mocy. Jednocześnie powtórzył, że priorytetem mają być „najgorsi z najgorszych”. Sekretarz Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) Markwayne Mullin również wykluczył amnestię, choć przyznał, że Demokraci kontaktują się z nim w sprawie możliwych rozmów o reformie imigracyjnej.
Mleko jednak się wylało. Po raz pierwszy po dwóch latach zaostrzenia polityki z samego Białego Domu padło publiczne stwierdzenie, że deportowanie każdego cudzoziemca przebywającego nielegalnie w USA może nie być ani politycznie korzystne, ani praktycznie pożądane.
Co więcej, Mullin pozostawił otwartą możliwość ustawowego rozwiązania sytuacji osób objętych DACA. Podkreślił jedynie, że decyzję w tej sprawie musiałby podjąć Kongres.
Sygnał w drugą stronę
Jednocześnie jednak administracja wykonała ruch, który trudno uznać za zapowiedź liberalizacji. Stephen Miller, główny architekt polityki masowych deportacji, został mianowany szefem personelu Białego Domu.
Reuters opisuje tę decyzję jako sygnał, że administracja przygotowuje się raczej do konfrontacji z nowym Kongresem niż do zasadniczej zmiany kursu. Miller forsował cel sięgający 3 tys. zatrzymań dziennie i opowiada się za szerokim wykorzystywaniem uprawnień prezydenckich.
Mamy więc paradoks: z jednej strony administracja dostrzegła, że masowe zatrzymania pracowników, rodziców i długoletnich mieszkańców mogą kosztować polityczne poparcie. Z drugiej – wzmocniła pozycję człowieka kojarzonego właśnie z twardą polityką deportacyjną.
Najbardziej prawdopodobna wydaje się nie rezygnacja z deportacji, lecz zmiana sposobu ich prowadzenia: mocniejsze podkreślanie zatrzymań przestępców, mniejsza ekspozycja medialna najbardziej kontrowersyjnych operacji i być może większa presja na pracodawców zatrudniających osoby bez prawa do pracy. Taką możliwość sygnalizował po wyborach także wiceprezydent JD Vance.
Kongres zmieni reguły gry
Od 3 stycznia 2027 roku sytuacja będzie jednak zupełnie inna. Demokraci przejmą Izbę Reprezentantów i Senat. Będą mogli prowadzić przesłuchania, żądać dokumentów, wzywać urzędników administracji przed komisje i znacznie dokładniej kontrolować działalność ICE. Już zapowiadane są dochodzenia dotyczące sposobu prowadzenia zatrzymań oraz roli Millera w realizowaniu polityki imigracyjnej.
Mogą też próbować ograniczać przyszłe finansowanie ICE, wprowadzać obowiązek używania kamer przez agentów czy regulować sposób prowadzenia operacji. Organizacje imigracyjne żądają jeszcze więcej – ograniczenia funduszy na egzekwowanie prawa i stworzenia drogi do legalizacji pobytu.
Ich możliwości nie są jednak nieograniczone. ICE dysponuje już znacznymi środkami przyznanymi wcześniej, a ustawy nowego Kongresu mogą napotkać prezydenckie weto. Dlatego w najbliższych dwóch latach bardziej prawdopodobne od wielkiej reformy jest polityczne przeciąganie liny: Kongres będzie próbował ograniczać, kontrolować i nagłaśniać działania administracji, a Biały Dom częściej sięgać po kompetencje wykonawcze.
Spór przenosi się do środka kraju
Po wyborach spór o imigrację coraz mniej dotyczy samego zabezpieczenia granicy. W tej kwestii poparcie społeczne pozostaje szerokie. Amerykanów dzieli jednak pytanie, co robić z ludźmi, którzy od lat mieszkają już w Stanach Zjednoczonych. To właśnie tutaj przebiega dziś najważniejsza linia sporu. Czy osoba, która nielegalnie przekroczyła granicę wiele lat temu, ale od tego czasu pracuje, płaci podatki, założyła rodzinę i nie weszła w konflikt z prawem, powinna być traktowana tak samo jak ktoś skazany za poważne przestępstwo? Po wyborach podobne rozróżnienie pojawiło się nawet w wypowiedziach przedstawicieli administracji, choć później zapewniali oni, że zasadniczy kierunek polityki pozostaje bez zmian.
Na tym polega jeden z paradoksów wyborów 2026 roku. Twarda polityka imigracyjna była dla Republikanów ważnym atutem dwa lata wcześniej, ale jej konsekwentne stosowanie pokazało, że społeczne poparcie ma swoje granice. Łatwiej przekonać wyborców do szczelnej granicy i deportowania przestępców niż do jednakowego traktowania wszystkich ludzi, którzy kiedyś złamali przepisy imigracyjne.
Jolanta Telega
[email protected]
