Uczniów, którzy zgłosili się do debaty, przygotował Samuel Tęczyński z Krakowskiego Stowarzyszenia Mówców, który również podzielił ich na dwa zespoły: Propozycji (ci mieli za zadanie wykazać, że wielokulturowa tożsamość młodych wzmacnia polonijną wspólnotę) i Opozycji (ich zadaniem było pokazanie, że wielokulturowa tożsamość osłabia polonijną wspólnotę). Debatę prowadziła prezes Zrzeszenia Urszula Gawlik, sekretarzem była Halina Żurawski, a wypowiedzi uczniów oceniała komisja jurorów w składzie: Anna Siek – przewodnicząca, Daniel Lach i Barbara Mianowany – członkowie.
Drużynę Propozycji reprezentowali następujący uczniowie: Agata Zolnik, David Ptaszek i Patryk Leśniak z Polskiej Szkoły im. Jana Karskiego, Julia Kimborowicz, Damian Pyka, Victoria Stępień i Michał Staszkiewicz z Polskiej Szkoły im. Tadeusza Kościuszki.
Natomiast w drużynie Opozycji znaleźli się: Jakub Kulawiak z Parafialnej Szkoły Polskiej im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Kacper Romanek z Akademii Języka Polskiego i Kultury im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Julia Markut z Polskiej Szkoły im. Maksymiliana Marii Kolbego, Lily Podlasek z Polskiej Szkoły im. Trójcy Świętej, Szymon Galbas z Polskiej Parafialnej Szkoły im. Juliusza Słowackiego oraz Klaudia Januszewski, Kaya Karkut i Natalia Panek z Polskiej Szkoły im. św. Ferdynanda.
Uczestnicy debaty przedstawili różnorodne argumenty, zastanawiając się, czy dorastanie w dwóch kulturach – polskiej i amerykańskiej – stanowi siłę budującą wspólnotę polonijną, czy też może prowadzić do stopniowego osłabienia więzi z polskim dziedzictwem.
Zwolennicy tezy, że wielokulturowość wzmacnia Polonię, podkreślali, że młodzi ludzie, łącząc polskie korzenie z amerykańską codziennością, stają się naturalnymi ambasadorami polskości. Podkreślali, że znajomość dwóch języków, tradycji i przekazywanych wartości z pokolenia na pokolenie pozwala im budować mosty między kulturami, promować polską historię, kulturę, język i tradycję, a także wzbogacać amerykańskie społeczeństwo o własne dziedzictwo. Zwracali uwagę, że tożsamość nie musi oznaczać wyboru jednej kultury kosztem drugiej – może być przestrzenią, w której obie harmonijnie się uzupełniają.
Natomiast przeciwnicy tezy wskazywali na wyzwania związane z wielokulturowością. Uczniowie zauważali, że dominacja języka angielskiego, słabnąca znajomość polskich tradycji oraz coraz mniejsze zaangażowanie młodego pokolenia w działalność organizacji polonijnych mogą prowadzić do osłabienia więzi z polską wspólnotą. Podkreślali, że samo polskie pochodzenie nie wystarczy, aby zachować żywą więź z kulturą przodków – potrzebne są świadome wybory, zaangażowanie i międzypokoleniowy przekaz wartości.
Jurorzy byli pod ogromnym wrażeniem wiedzy, kultury debaty, poziomu znajomości języka polskiego i bogactwa argumentów potwierdzających tezę lub ją podważających. Barwnym uzupełnieniem wypowiedzi były przykłady z życia uczestników debaty. Obrazowały one, jak żywa jest polskość w rodzinach i jak ważna jest ona dla młodych Amerykanów polskiego pochodzenia, chociaż nie brakowało przykładów, że młodzi czasami mają trudności w określeniu swojej kulturowej tożsamości. Komisja postanowiła nagrodzić obie drużyny. Wszyscy uczestnicy debaty otrzymali pamiątkowe dyplomy oraz gratyfikację finansową.
Debata uczniów polonijnych poświęcona wielokulturowej tożsamości młodego pokolenia Polish-Americans stała się okazją do interesującej refleksji nad współczesnym obliczem Polonii, jej wartościami oraz przyszłością. Pokazała, że przyszłość polonijnej wspólnoty zależy nie tylko od zachowania tradycji, ale również od umiejętności otwierania się na nowe pokolenia, ich doświadczenia, potrzeby i sposób postrzegania świata. Ważne jest, aby młodzi ludzie czuli, że polskość nie jest dla nich jedynie dziedzictwem przeszłości, lecz także żywą częścią ich współczesnej tożsamości.
Podsumowując debatę, Anna Siek podkreśliła, że polskość za granicą nie musi oznaczać wyboru między dwoma światami. Może oznaczać umiejętność życia w obu, czerpania z ich bogactwa i budowania wspólnej przyszłości – z dumą z polskich korzeni i otwartością na świat. „Nie musimy wybierać między tym, kim jesteśmy, a tym, skąd pochodzimy. Możemy być dumni z obu tych części naszej tożsamości, bo właśnie ich połączenie czyni młodych silniejszymi i wyjątkowymi”.
Spotkanie było wartościową lekcją dialogu, szacunku dla odmiennych opinii i odpowiedzialności za wspólne dziedzictwo. Udowodniło, że młode pokolenie Polonii ma własny głos, ciekawe spojrzenie i wiele do zaoferowania swojej społeczności. Warto pokazywać, że polskość nie kończy się na granicy Polski – żyje wszędzie tam, gdzie młodzi ludzie pielęgnują język, kulturę i pamięć o swoich korzeniach.
Słowa podziękowania składamy Zrzeszeniu Nauczycieli Polskich w Ameryce za zorganizowanie pierwszej debaty i ufundowanie nagród dla wszystkich jej uczestników, członkiniom Zrzeszenia za wszelką pomoc w organizacji i przeprowadzeniu debaty oraz Muzeum Polskiemu w Ameryce i dyrektor Małgorzacie Kot za możliwość jej przeprowadzenia w pięknej muzealnej scenerii.
Tekst: Anna Siek, rzecznik prasowy ZNP
