Historia Alcatraz sięga XIX wieku. Początkowo wyspa pełniła funkcję fortu wojskowego, a następnie wojskowego więzienia. Dopiero w 1934 roku została przekształcona w federalny zakład karny o zaostrzonym rygorze. Celem władz było stworzenie miejsca, do którego trafialiby najbardziej niebezpieczni i problematyczni więźniowie. Alcatraz szybko zyskało reputację więzienia, z którego ucieczka była niemożliwa. Naturalna izolacja wyspy, lodowata woda zatoki, silne prądy morskie oraz znaczna odległość od lądu skutecznie zniechęcały potencjalnych uciekinierów. Władze świadomie wzmacniały ten mit, traktując Alcatraz jako narzędzie psychologicznego zastraszania – samo skierowanie więźnia na wyspę stanowiło karę samą w sobie.
Poszczególne cele w Alcatraz były małe, mroczne i całkowicie pozbawione wygód. Więźniowie spędzali większość czasu w samotności, a cisza oraz żelazna rutyna dnia codziennego miały stopniowo łamać ich ducha. Paradoksalnie jedzenie było często lepsze niż w innych więzieniach federalnych, ponieważ władze obawiały się buntów i strajków głodowych na tak skrajnie odizolowanej wyspie.
Alcatraz stało się miejscem odosobnienia wielu najbardziej znanych przestępców epoki wielkiego kryzysu i prohibicji. Najsłynniejszym z nich był bez wątpienia Al Capone, legendarny gangster z Chicago. Wśród osadzonych znaleźli się również George „Machine Gun” Kelly oraz Robert Stroud.
Mroczna legenda
W historii więzienia odnotowano 14 prób ucieczki, w których uczestniczyło łącznie 36 więźniów. Większość z nich została schwytana, zastrzelona lub utonęła w wodach zatoki. Najbardziej tajemnicza pozostaje ucieczka z 1962 roku, kiedy Frank Morris oraz bracia John i Clarence Anglinowie wydostali się z cel, posługując się prowizorycznymi narzędziami oraz atrapami głów wykonanych z mydła i papier-mâché. Ich los nigdy nie został jednoznacznie ustalony.
Więzienie zostało zamknięte w 1963 roku, głównie z powodów ekonomicznych – utrzymanie infrastruktury na wyspie było kilkakrotnie droższe niż więzień na lądzie. Dziś Alcatraz jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych San Francisco i częścią Golden Gate National Recreation Area. Wyspa pełni również rolę swoistego rezerwatu, stanowiąc schronienie dla tysięcy ptaków różnych gatunków. Administracja prezydenta Donalda Trumpa wyrażała w ostatnich latach zainteresowanie renowacją więzienia i jego ponownym uruchomieniem, jednak są to plany, które niemal na pewno nie doczekają się realizacji.
Alcatraz wielokrotnie pojawiało się w kulturze popularnej – było tłem filmu „Ucieczka z Alcatraz” z 1979 roku, w którym główną rolę zagrał Clint Eastwood, oraz thrillera pt. „The Rock” z 1996 roku z Seanem Connerym i Nicolasem Cage’em. Wyspa regularnie powraca także w powieściach i serialach telewizyjnych, podtrzymując swoją mroczną legendę.
Odosobniony na własne życzenie
Tymczasem na wyspie pojawił się ostatnio zaskakujący nowy gość, który – w przeciwieństwie do dawnych więźniów – wcale nie próbuje z niej uciekać. Samotny kojot, który przepłynął ponad półtora kilometra przez wody Zatoki San Francisco, jest obecnie monitorowany przez naukowców i może zostać przeniesiony, jeśli jego obecność zacznie stanowić zagrożenie dla ptaków.
Zwierzę zostało nazwane Floyd i – jak się wydaje – całkiem dobrze radzi sobie na Skale, bo tak bywa określana wyspa. Żywi się niemal wyłącznie ptakami, ponieważ innego pożywienia dla mięsożernego ssaka po prostu tam nie ma. „To, czy Floyd będzie mógł pozostać na Alcatraz, zależy całkowicie od jego zachowania” – mówi Aidan Moore, lokalny przewodnik turystyczny.
Jego obecność na legendarnej wyspie rodzi jednak kilka problemów. Najpoważniejszym z nich jest brak naturalnych źródeł słodkiej wody, co może sprawić, że dobrostan zwierzęcia stanie się w pewnym stopniu zależny od interwencji człowieka. Równocześnie biolodzy i personel parku prowadzą stałą obserwację kojota, starając się lepiej zrozumieć, jak funkcjonuje on na wyspie o powierzchni 22 akrów (8,9 hektara) oraz ocenić jego potencjalny wpływ na kolonie lęgowe ptaków morskich.
Jest to pierwsza udokumentowana obecność kojota na Alcatraz od czasu przekazania wyspy pod zarząd National Park Service w 1972 roku. Kojoty to drapieżne ssaki przypominające nieco wilki, naturalnie występujące w Ameryce Północnej. W rejonie Zatoki San Francisco nie należą do rzadkości – jak podkreśla Moore, na pobliskiej wyspie Angel Island żyje co najmniej 16 kojotów, które dobrze się tam odnajdują dzięki dostępowi do świeżej wody i większych zdobyczy, takich jak jelenie. Sytuacja w Alcatraz jest jednak zupełnie inna: wyspa stanowi formalnie rezerwat ptaków morskich, których szczególnie wrażliwy okres lęgowy trwa od lutego do września.
Nowe miejsce do życia
Floyd musi upolować wystarczającą liczbę ptaków, by zaspokoić swoje potrzeby żywieniowe. Przypuszcza się, że trafił na wyspę pod wpływem presji terytorialnej ze strony innych osobników w okolicach San Francisco i potrzebował znaleźć nowe miejsce do życia. Gatunek ten niegdyś został wyparty z obszarów miejskich, lecz powrócił około 25 lat temu, a od tamtej pory jego liczebność wzrosła. Cho
kojoty słyną ze zdolności do adaptacji, zazwyczaj kryją się w miejscach niedostępnych dla ludzi. Moore i jego współpracownicy próbowali wypatrzyć zwierzę na wyspie podczas swoich spacerów, ale znaleźli jedynie ślady jego obecności, między innymi nadgryzione ptaki.
To, czy Floyd zadomowi się na wyspie na stałe, czy też zostanie z niej usunięty, wydaje się zależeć zarówno od jego zachowania, jak i turystów odwiedzających Alcatraz. Organizacja Project Coyote, działająca w Ameryce Północnej i zajmująca się edukacją na temat kojotów oraz zasad współistnienia z nimi, zwraca uwagę, że natłok turystów na wyspie może stwarzać zagrożenie i dla zwierzęcia, i dla ludzi. Większość konfliktów z kojotami wynika bowiem z celowego lub nieumyślnego ich dokarmiania. Kojoty są niezwykle zaradne i potrafią funkcjonować nawet w najgęściej zaludnionych środowiskach miejskich, dlatego – jeśli zwierzę na wyspie zostanie pozostawione w spokoju – najprawdopodobnie przetrwa, choć będzie to życie samotne, pozbawione kontaktu z innymi osobnikami.
Andrzej Malak
