Ratując cudze życie
Ryzykowanie własnym życiem, by ocalić drugiego człowieka, to jeden z najbardziej niezwykłych aktów odwagi. Wystawa „Między życiem a śmiercią. Historie pomocy w czasie Zagłady” oddaje hołd tym, którzy w czasie II wojny światowej – mimo grożącej kary więzienia, deportacji czy śmierci – nieśli pomoc prześladowanym Żydom. Łącząc historie ocalonych i ratujących, ekspozycja ukazuje złożoność ludzkich relacji w skrajnych, ale odmiennych warunkach II wojny światowej, umieszczając je każdorazowo w szerszym kontekście historycznym i pozwalając lepiej zrozumieć lokalne możliwości przetrwania i niesienia pomocy. „Chodzi między innymi o to, by pokazać zwiedzającym, że decyzje o tym, by komuś pomóc, podejmowane w Warszawie i np. w Paryżu, zasadniczo się od siebie różniły – mówi Rafał Rogulski, dyrektor Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.
Pomoc ponad granicami
Wystawa prezentuje historie ratowania Żydów z trzynastu krajów europejskich: Chorwacji, Danii, Francji, Niemiec, Węgier, Litwy, Niderlandów, Polski, Rumunii, Słowacji, Ukrainy, Włoch i Estonii, ukazując zarówno losy ratujących, jak i ocalonych. Jeden z paneli poświęcony jest dyplomatom z Polski, Japonii, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Szwajcarii, Szwecji i Danii, działającym w Niemczech, Francji, na Węgrzech, Litwie i w Szwajcarii.
Projekt przygotowany został przez Europejską Sieć Pamięć i Solidarność (ENRS) we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie oraz Silent Heroes Memorial Centre in Berlin w Berlinie. Wystawa została po raz pierwszy zaprezentowana w siedzibie Komisji Europejskiej w Brukseli w styczniu 2018 r. Od tego czasu była pokazywana w wielu miejscach w Europie i Japonii, m.in. w Amsterdamie, Bratysławie, Wilnie, Budapeszcie, Bukareszcie, Bernie, Dreźnie, Osace, Jokohamie, Tsurudze, Gifu, Szczecinie, Gdańsku, Strasburgu, Bad Ischl oraz Dublinie.
Upamiętniając Holokaust
Pokaz w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku stanowi pierwszą prezentację wystawy w Ameryce Północnej, organizowaną wspólnie z Programem Informacyjnym Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Holokaustu (The Holocaust and the United Nations Outreach Programme, United Nations Department of Global Communications) przy wsparciu Stałego Przedstawicielstwa RP przy ONZ. W uroczystym otwarciu wzięli udział reprezentanci Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym Melissa Fleming, Under-Secretary-General for Global Communications i Chaloka Beyani, United Nations Special Advisor on the Prevention of Genocide, Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego, Krzysztof Maria Szczerski, stały przedstawiciel RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku, Mateusz Sakowicz, konsul generalny RP w Nowym Jorku, Rafał Rogulski, dyrektor Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność, dyplomaci, eksperci i przedstawiciele międzynarodowych instytucji. Otwarciu wystawy towarzyszył panel dyskusyjny pt. „Holocaust Remembrance Today – A Living Responsibility” w YIVO Institute for Jewish Research oraz Center for Jewish History z udziałem panelistów: Jaya Wintera, Daniela Blatmana oraz ocalałą z Holokaustu Elżbietą Ficowską.
Wystawa jest dostępna dla zwiedzających do 20 lutego 2026 r. Wstęp bezpłatny po wcześniejszej rezerwacji biletów. Więcej informacji o wystawie można znaleźć na stronie: https://enrs.eu/between-life-and-death
Magdalena Żelazowska
Zdjęcia: materiały prasowe organizatorów
