Statek miał nazywać się „Ourang Medan”. Według przekazów znajdował się na jednym z najbardziej uczęszczanych szlaków morskich świata. Sygnał odebrały jednostki znajdujące się w pobliżu, a najbliższy statek handlowy, amerykański „Silver Star”, ruszył w kierunku źródła transmisji. Jego załoga nie wiedziała, czego się spodziewać – mogła to być awaria, choroba, a nawet atak. Nikt jednak nie przypuszczał, że na pokładzie nie ma już nikogo żywego.
Niewyjaśniona eksplozja
Po dotarciu na miejsce marynarze „Silver Star” ujrzeli dryfującą jednostkę. „Ourang Medan” nie odpowiadał na sygnały, nie było na nim widać żadnego ruchu ani oznak życia.
Po wejściu na pokład zobaczyli obraz, który nie pasował do żadnego sensownego scenariusza. Ciała załogi leżały w różnych częściach statku – na mostku, na pokładzie, przy stanowiskach pracy. Jedno znajdowało się tuż przy radiostacji; najprawdopodobniej należało do człowieka, który nadał sygnał SOS. Wyglądało na to, że nikt nie próbował uciekać ani się bronić. Zwłoki nie miały widocznych ran, krwi, śladów postrzałowych ani jakichkolwiek oznak walki. Najbardziej niepokojące były twarze marynarzy, zastygłe w wyrazie przerażenia – oczy szeroko otwarte, mięśnie napięte, usta uchylone, jakby śmierć zaskoczyła wszystkich w tym samym momencie.
Rozpoczęto dokładne przeszukiwanie statku. Nie znaleziono żadnych śladów ewakuacji – szalupy ratunkowe były na miejscu, nietknięte. Radiostacja działała, ale nikt nie próbował już nawiązać kontaktu. Sprawdzono mostek, kajuty, ładownię i maszynownię, szukając oznak usterki, pożaru lub wycieku, jednak nie natrafiono na żadne uszkodzenia konstrukcji ani ślady chaosu. „Ourang Medan” sprawiał wrażenie nienaruszonego, jakby życie zgasło na nim w jednej chwili, bez wyraźnej przyczyny.
Chwilę później jeden z marynarzy zauważył dym wydobywający się spod pokładu – początkowo ledwo widoczny, potem coraz wyraźniejszy. Zapadła decyzja o natychmiastowej ewakuacji.
Załoga „Silver Star” błyskawicznie opuściła pokład. Wkrótce potem nastąpiła eksplozja, ogień objął jednostkę, a statek zatonął, zabierając ze sobą wszystkie możliwe dowody.
Historia z gazet
Cieśnina Malakka w latach 40. nie była bezpiecznym akwenem. Tuż po II wojnie światowej przez ten szlak przepływały tysiące statków – często przeciążonych, źle udokumentowanych, z załogami z różnych krajów. W 1947 roku region wciąż odczuwał skutki wojny i konfliktu o niepodległość Indonezji. Dochodziło do wypadków, zaginięć i pożarów jednostek, a wiele z nich nigdy nie zostało dokładnie opisanych w raportach. Część znikała nagle, bez sygnału alarmowego i bez świadków. Na tym tle „Ourang Medan” nie wydawał się wyjątkiem.
Wyjątkowe jest jednak to, że nazwa „Ourang Medan” nie istnieje w oficjalnych raportach morskich z 1947 roku. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się dopiero później w prasie. Jednym z najczęściej przywoływanych źródeł jest artykuł opublikowany w 1948 roku w holenderskiej gazecie „De Locomotief”, wydawanej w ówczesnych Indiach Holenderskich, czyli dzisiejszej Indonezji. To tam po raz pierwszy opisano tajemniczy sygnał SOS i jednostkę o tej nazwie.
W kolejnych latach historia pojawiała się w innych tytułach, m.in. w niemieckim magazynie „Das Neue Universum”. Problem polegał na tym, że poszczególne wersje wydarzeń różniły się szczegółami – lokalizacją, przebiegiem zdarzeń, a nawet liczbą członków załogi.
W latach 40. obowiązywały już procedury dokumentowania zdarzeń morskich, dlatego „Ourang Medan” powinien pozostawić po sobie ślad w raportach. Tymczasem nie ma o nim żadnej oficjalnej informacji – brak wpisu w rejestrach Lloyd’s Register, brak raportu amerykańskiej marynarki handlowej o statku „Silver Star” i brak dokumentacji akcji ratunkowej. To nietypowe, choć możliwe.
W 1947 roku Indonezja ogłosiła niepodległość, a konflikt z Holandią sprawił, że po wodach regionu pływało wiele jednostek „poza systemem” – bez rejestracji i dokumentów, często transportujących nielegalne ładunki. Jeśli „Ourang Medan” istniał, mógł być jedną z nich – statkiem przewożącym zakazane materiały, bez listy załogi i oficjalnych zapisów, który zniknął bez śladu. To jedna z niewielu hipotez, które wydają się prawdopodobne, choć nadal nie odpowiadają na najważniejsze pytanie: co zabiło całą załogę w tym samym momencie?
Zatruci gazem?
Najczęściej wskazywaną odpowiedzią jest zatrucie gazem. W grę wchodzą konkretne substancje: cyjanowodór, tlenek węgla lub opary chemikaliów przemysłowych.
Cyjanowodór działa natychmiast, blokując oddychanie komórkowe. Człowiek traci przytomność, a śmierć następuje szybko, bez widocznych obrażeń. Charakterystyczne jest napięcie mięśni i wyraz przerażenia, co mogłoby tłumaczyć opis twarzy załogi. Przy wysokim stężeniu gaz ten jest śmiertelny nawet na otwartej przestrzeni.
Z kolei tlenek węgla blokuje transport tlenu i w dużym stężeniu prowadzi do szybkiej utraty przytomności, szczególnie w zamkniętych lub słabo wentylowanych przestrzeniach. Wspólnym mianownikiem obu substancji jest brak widocznych śladów. Jeśli statek przewoził chemikalia, na przykład cyjanek potasu, mogło dojść do reakcji i uwolnienia gazu w kabinach, ładowni i pomieszczeniach pod pokładem, gdzie mógł osiągnąć śmiertelne stężenie.
Pojawiła się również hipoteza zatrucia tlenkiem węgla w wyniku awarii instalacji. W zamkniętych przestrzeniach statku gaz mógł szybko osiągnąć śmiertelne stężenie. Inna wersja mówi o nielegalnym transporcie materiałów wybuchowych – śmierć załogi miałaby być skutkiem wcześniejszego wycieku lub reakcji chemicznej, a eksplozja jej konsekwencją.
Rozważano także możliwość skażenia ładunku – przewożenia substancji, które w kontakcie z wilgocią uwolniły toksyczne opary. Żadna z tych teorii nie została jednak potwierdzona. Każda próbuje wyjaśnić jeden element zagadki, ale żadna nie obejmuje jej w całości.
Nie odnaleziono wraku „Ourang Medan”. Nie istnieją dokumenty przewozowe ani lista załogi. Jeśli statek istniał, zniknął bez śladu razem z ludźmi, którzy mogli opowiedzieć, co wydarzyło się na jego pokładzie. Jeśli nie istniał, ktoś stworzył historię, która do dziś brzmi zbyt precyzyjnie, by uznać ją za czystą fikcję.
Joanna Tomaszewska
