Andrzej Fiedoruk
“Pijana historia świata”
Wydawnictwo RM 2026, 352s
Historia alkoholu to zarazem opowieść o rozwoju cywilizacji oraz przemianach polityki, medycyny, obyczajów i sposobów prowadzenia wojen. Autor rozpoczyna opowieść od starożytnych Sumerów, pierwszych piwowarów, a następnie prowadzi czytelnika przez greckie biesiady, rzymskie uczty, średniowieczną Europę, Daleki Wschód, obie Ameryki i Antypody. Opowiada o pochodzeniu alkoholi, dawnych metodach ich wytwarzania oraz towarzyszącym im zwyczajach. Szczególnie dużo miejsca poświęca Polsce – dziejom rodzimego piwowarstwa i gorzelnictwa, szlacheckim biesiadom, kulturze toastów oraz problemowi pijaństwa. Andrzej Fiedoruk przekonuje, że historia alkoholu jest nierozerwalnie związana z historią władzy i pieniądza. Przykładem jest propinacja – prawo właścicieli ziemskich do produkcji i sprzedaży alkoholu, który stał się źródłem dochodów i narzędziem kontroli nad poddanymi. Autor dostrzega zarówno społeczną i kulturową rolę alkoholu, jak i jego ciemną stronę. Trunki mogły integrować wspólnotę, dodawać odwagi i uświetniać uroczystości, ale ich nadużywanie prowadziło do uzależnień, przemocy, biedy i osobistych tragedii.
Wojciech Lada
“Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej”
Wydawnictwo Wielka Litera 2026, 336s
Pod koniec XIX wieku tysiące polskich chłopów opuszczało rodzinne wsie i wyruszało do Brazylii. Masowe wyjazdy rozpoczęły się około 1890 roku. Mieszkańcy wsi sprzedawali skromny dobytek i kierowali się do niemieckich portów, choć często nie wiedzieli nawet, gdzie leży Brazylia. Znali jedynie roztaczane przez pośredników opowieści o żyznej ziemi, łagodnym klimacie i życiu bez głodu. W rzeczywistości podróż prowadziła przez strzeżone granice, zatłoczone noclegownie i porty, a następnie przez ocean. Autor przedstawia przyczyny tej wędrówki, ukazując nędzę panującą w Galicji i zaborze rosyjskim. Wyjazdom sprzyjała również sytuacja w Brazylii. Po zniesieniu niewolnictwa w 1888 roku tamtejsi plantatorzy poszukiwali nowych pracowników, a opłacani agenci werbowali mieszkańców najbiedniejszych regionów Europy. Obietnice składane polskim chłopom często niewiele miały wspólnego z warunkami, które zastawali po przybyciu. Książka opiera się na opracowaniach historycznych, wspomnieniach oraz listach wysyłanych przez emigrantów do rodzin.
Weronika Wierzchowska
“Przyjadę po ciebie”
Wydawnictwo Prószyński 2026, 464s
Teksas, rok 1866. W osadach położonych w pobliżu San Antonio mieszkają polscy emigranci, którzy przybyli do Ameryki w poszukiwaniu ziemi i lepszego życia. Zamiast obiecywanego dobrobytu mierzą się jednak z biedą, niechęcią sąsiadów oraz nieustannym zagrożeniem. W tej trudnej rzeczywistości dorasta Apolonia Mazurek. W sąsiedztwie mieszka Danny Wittlif, weteran niedawno zakończonej wojny secesyjnej. Oszpecony blizną, odrzucony przez ojca i niezdolny do uporania się z wojenną przeszłością, tłumi rozpacz alkoholem, a gniew wyładowuje na polskich osadnikach. Życie mieszkańców zmienia się wraz z przybyciem polskich księży z zakonu zmartwychwstańców. Byli kapelani powstania styczniowego mają nie tylko otoczyć emigrantów opieką duchową, lecz także pomóc im przetrwać w nowym świecie. Jednym z zakonników jest ksiądz Andrzej Rzańca. „Przyjadę po ciebie” łączy powieść historyczno-obyczajową z romansem i elementami klasycznego westernu. Nie brakuje w niej pościgów, strzelanin, rabusiów i gwałtownych konfliktów, ale najważniejsze pozostają relacje między bohaterami.
Agnieszka Krawczyk
“W cztery strony szczęścia”
Wydawnictwo Literackie 2026, 352s
Niepozorna szkatułka kupiona na krakowskim pchlim targu staje się początkiem poszukiwań, które połączą losy kilku osób. Ukryty w niej pierścionek z napisem „Na zawsze TY” skrywa tajemnicę dawnego właściciela, a próba jej rozwiązania prowadzi bohaterów ku zapomnianym historiom, nieoczekiwanym spotkaniom i zmianom, na które nie byli przygotowani. Marcel i Nikodem są braćmi o zupełnie różnych charakterach. Wspólnie prowadzą sklep z płytami winylowymi oraz nagrywają podcast poświęcony mrocznym tajemnicom Krakowa. Kiedy odcinek o nawiedzonym pokoju hotelowym kończy się pozwem, muszą znaleźć sposób na wyjście z poważnych kłopotów. Nina natomiast próbuje odzyskać równowagę po bolesnym rozstaniu, lecz jedna wiadomość ponownie wywraca jej życie do góry nogami. Poszukiwanie właściciela pierścionka stopniowo splata losy całej trójki. Opowieść o złamanych sercach, odpowiedzialności za podjęte decyzje i odwadze potrzebnej, by rozpocząć wszystko od nowa.
