Życie seksualne, zdrowie psychiczne i ciało w transformacji

Premenopauza – gdy ciało i psychika kobiety mówią, że coś się zmienia

Dla wielu kobiet przejście w kierunku menopauzy jawi się jako tajemniczy i często nieprzyjemny etap życia. Okres premenopauzy, zwany również perimenopauzą, zaczyna się zwykle około czterdziestki i może trwać kilka lat aż do menopauzy, która statystycznie przypada między 49 a 52 rokiem życia. To czas głębokich zmian hormonalnych — spadek estrogenów i progesteronu wpływa na organizm znacznie bardziej, niż większość z nas sobie uświadamia.

Katarzyna Pilewicz
Dzisiaj, 04:30 PM

Premenopauza – gdy ciało i psychika kobiety mówią, że coś się zmienia

Autor: Adobe Stock

Nie tylko uderzenia gorąca – spektrum objawów fizycznych

Zmiany hormonalne w premenopauzie objawiają się różnorodnie. Najbardziej znane symptomy to:

Nieregularne miesiączki – skracanie lub wydłużanie cyklu, zmiany w obfitości krwawień.
Uderzenia gorąca i nocne poty, które potrafią zaburzyć rytm snu.
Zmęczenie, bóle głowy, bóle mięśni i stawów.
Zmiany skórne i wypadanie włosów.
Problemy seksualne — suchość pochwy, dyskomfort podczas współżycia, spadek libido.

To jednak tylko część obrazu. Coraz więcej badań wskazuje, że objawy neurologiczne i psychiczne są w tej fazie równie istotne co dolegliwości somatyczne.

Psychika — kiedy hormony zmieniają nastrój

Jeszcze niedawno wahania nastroju u kobiet „w wieku średnim” bywały bagatelizowane. Dziś wiemy, że spadek estrogenów wpływa bezpośrednio na neuroprzekaźniki w mózgu, w tym serotoninę i dopaminę, co może zmieniać nastrój, obniżać odporność psychiczną i intensyfikować lęk czy drażliwość.

Badania wykazują, że u kobiet w okresie perimenopauzy wzrasta ryzyko wystąpienia objawów depresyjnych nawet o 40%, w porównaniu z poprzednim okresem życia. Objawy te nie są błahymi „huśtawkami nastroju” i mogą obejmować znaczną irytację, lęk, obniżony nastrój, problemy z koncentracją, zmęczenie i niską samoocenę. Coraz więcej specjalistów podkreśla, że wahania nastroju w tym okresie mogą wyglądać jak nerwica lękowa czy epizody depresyjne, szczególnie jeśli utrzymują się ponad dwa tygodnie i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

„Brain fog” – mgła mózgowa (zamglenie umysłowe) i zmiany w funkcjonowaniu poznawczym

Neurolog i autorka książki „The Menopause Brain”, dr Lisa Mosconi, opisuje w swoich badaniach i publikacjach zjawisko tzw. brain fog, czyli „mgły mózgowej”, która dotyka dużą ilość kobiet w okresie perimenopauzy. Zamglenie umysłowe objawia się problemami z pamięcią, koncentracją, spowolnionym myśleniem i dezorientacją – choć często jest błędnie interpretowana jako objaw stresu albo „starzenia się”.

Mosconi podkreśla, że te symptomy mają podłoże neuroendokrynologiczne – są wynikiem zmian hormonalnych w mózgu, a nie oznaką choroby psychicznej. Wpływ estrogenów na metabolizm mózgu jest bowiem znaczący i ich spadek może tymczasowo zaburzać funkcje poznawcze.

Życie seksualne – jak hormony zmieniają intymność

Wiele kobiet zauważa w okresie premenopauzy zmniejszone libido i dyskomfort w trakcie stosunku. To nie tylko kwestia reakcji fizycznych jak suchość pochwy — aspekt psychiczny odgrywa tu ogromną rolę. Kiedy kobieta doświadcza napięcia, lęku albo niskiego nastroju, naturalna potrzeba bliskości często maleje. Co więcej, zmęczenie, bezsenność czy obniżone poczucie własnej wartości potrafią zniekształcać obraz życia seksualnego, prowadząc do frustracji w relacjach.

Nie oznacza to, że zmiany w życiu seksualnym są nieodwracalne. Terapia hormonalna, edukacja, rozmowy z partnerem i specjalistyczne wsparcie mogą pomóc odnaleźć satysfakcję i bliskość także w tym okresie.

Przykład z życia: Anna, 45 lat

Anna, mama dwójki nastolatków i menedżerka średniego szczebla, kilka lat temu zaczęła zauważać, że coś jest nie tak. „Najpierw to były drobne rzeczy — zapominanie o spotkaniach, trudność z koncentracją. Potem zaczęłam spać źle, bez powodu płakać i… przestałam mieć ochotę na seks. Czułam się jak obca dla samej siebie”. Po rozmowie z ginekologiem okazało się, że to perimenopauza, a nie wypalenie zawodowe, jak wcześniej przypuszczała.

Z pomocą lekarzy oraz psychoterapeuty Anna zaczęła lepiej rozumieć swoje ciało i emocje, wprowadziła zmiany w stylu życia i regularnie rozmawia z partnerem o swoich potrzebach. „Nie wszystko wróciło od razu, ale dziś wiem, że to nie moja wina. To etap, przez który przechodzi wiele kobiet” – mówi.

Premenopauza to nie wymysł

Okres premenopauzy to nie chwila słabości ani wymysł – to rzeczywista faza życia kobiety zmagającej się z objawami fizycznymi, psychicznymi i seksualnymi. Zrozumienie mechanizmów stojących za tymi zmianami jest kluczem do wsparcia kobiet, zarówno w sferze medycznej, jak i społecznej. Rozmowa, edukacja oraz dostęp do specjalistów mogą sprawić, że ten okres stanie się nie tylko łatwiejszy do przejścia, ale będzie nowym początkiem – nowej jakości dbania o siebie.

Dr Katarzyna Pilewicz, LCPC, CADC

doktor psychologii i specjalista od uzależnień. Ukończyła Adler University w Chicago w dziedzinie psychologii klinicznej. Doktorat obroniła w Walden University zajmując się wpływem psychologii pozytywnej na poprawę stanu psychiki człowieka. Autorka licznych publikacji popularnonaukowych w dziedzinie psychologii i higieny psychicznej w amerykańskim wydaniu Magazynu „Polonia” i w “Dzienniku Związkowym” w Chicago. Prowadzi swoją klinikę w dwóch lokalizacjach na przedmieściach Chicago, gdzie prowadzi psychoterapię dla młodzieży oraz dorosłych z problemami natury psychologicznej, pomagając w powrocie do wyższej jakości życia.